Ontwikkeling stimuleren

De ontwikkeling van de baby willen we graag zo goed mogelijk stimuleren, heel belangrijks is dat je niet forceert. Helaas forceren we veel sneller dan we ons soms van bewust zijn, die helpen de hand, het liefdevol neerzetten van je baby…

Wanneer een baby niet zelf heeft leren zitten, maar wordt ‘neergezet’ mist het de balans die nodig is om goed te kunnen zitten. Het kost een baby alle kracht en energie om te blijven zitten, hij moet balanceren, zijn evenwicht bewaren en dat voelt weinig ontspannen. De algemene gedachte is dat de baby hierdoor leert en kan oefenen om het uiteindelijk zelf te kunnen.

Echter een baby leert hierdoor niet beter zitten. Wat een baby wel leert is dat het afhankelijk is van een volwassene en niet kan vertrouwen op zijn eigen lichaam en zijn eigen kunnen. De spieren die hij nodig heeft om zelf tot zitten te kunnen komen worden niet geoefend als hij neergezet wordt (kijk maar eens naar zijn gebogen houding). De spieren van de buik en de rug worden sterk door ze te gebruiken tijdens het liggend spelen op de grond. Pas als een baby zichzelf kan oprichten tot zit, zijn zijn spieren klaar voor het rechtop zitten.

Wist je dat baby’s die vaak in de zithouding zitten, snel verveeld kunnen raken wanneer je ze op de rug of buik wil laten spelen?

Natuurlijk verloop van de bewegingsontwikkeling

Tijdens de natuurlijke verloop van de bewegingsontwikkeling gaan baby’s eerst omrollen, hun hoofd oprichten, tijgeren/ sluipen, kruipen daarna leren ze om zelf in de zitpositie te komen. Kijkend naar deze verloop van de bewegingsontwikkeling is dit ook zeer logisch opgebouwd, van horizontaal – het volledig plat liggen op de grond- naar verticaal – het zelfstandig rechtop staan en lopen -. Door het oefenen op zijn rug en op zijn zijde krijgt de baby controle over zijn nekspieren. Zodra hij op zijn buik kan rollen richt hij zijn hoofd op, in de verloop van horizontaal naar verticaal is het oprichten van het hoofd de eerste stap. Eenmaal op zijn buik rekt de baby zich uit, buigt en strekt zich. Op deze manier oefent de baby al zijn spieren in zijn romp die nodig zijn om uiteindelijk op zijn eigen unieke manier  zich te verplaatsen door middel van rollen, tijgeren/ sluipen. De vervolg stap van horizontaal naar verticaal is dat zijn romp loskomt van de vloer, de baby gaat kruipen en komt zelfstandig tot zitten.

Leg de baby op zijn rug

Het stimuleren van de baby in zijn bewegingsontwikkeling doe je dus door een baby tijdens het spelen op zijn rug te leggen. In de rugligging krijgt een baby volledig steun van de grond en het is daarmee de meest ontspannen en stabiele positie voor een kind. Een positie waarin hij zelf competent kan zijn. Zo leert een baby van jongs af aan dat hij kan vertrouwen op zichzelf en op zijn eigen lichaam. Wanneer een baby de gelegenheid krijgt zelf alles te leren, geeft dat enorm veel zelfvertrouwen, zelfkennis en beheersing van zijn lichaam.

Hersenontwikkeling

Daarnaast is er nog een zeer belangrijk aspect, dat te maken heeft met de hersenontwikkeling. Een baby wordt geboren met twee hersenenhelften die nog nauwelijks met elkaar verbonden zijn. Het doorkruisen van het midden kan hij nog niet, omdat hiervoor de verbindingen tussen de hersenhelften noodzakelijk zijn. Je kunt dit herkennen door te zien dat een baby met zijn handen nog alles synchroon doet. Wanneer de baby in zijn ene hand een speeltje heeft en hier mee rammelt, zal je zien dat zijn andere hand meebeweegt. Het juist doorlopen van de motorische/ bewegingsontwikkeling is hierbij van groot belang en creëert vele verbindingen tussen de hersenhelften.  Hoe vaker een baby de gelegenheid krijgt om het rollen te oefenen, hoe meer er gewerkt wordt in de hersenen om de verbindingen tussen de hersenhelften stevig op te bouwen.

Een baby die door de volwassenen altijd in een ‘zittende’ positie wordt neergezet, krijgt niet de gelegenheid om deze verbindingen stevig op te bouwen. Je stimuleert de ontwikkeling van een baby het best door hem de tijd te gunnen alles op zijn of haar eigen tempo te doen. Het ene kind is daar sneller mee dan de ander en dat is helemaal oké. Het belangrijkste is dat een baby in beweging is.

De uiterste staat van de uitrijping van de bewegingsontwikkeling is, het volledig stil kunnen zitten. Volledig stil zitten leer je door eerst veel te bewegen en kun je pas als je bewegingsontwikkeling volledig is uitgerijpt. Terugkomend bij de schoolrijpheid, van kinderen wordt verwacht zodra ze naar het eerste leerjaar gaan dat ze stil kunnen zitten. Om dat te kunnen zullen we baby’s, peuters, kleuters dus vooral veel moeten laten bewegen. Natuurlijk blijft bewegen essentieel ook voor oudere kinderen en volwassenen. Want de alarmbellen klinken tegenwoordig heel hard; ‘We zitten te veel en te vaak’ Laten we dan uitgaan van jonge geleerd is oud gedaan en de baby volop zelf laten bewegen!

Steun de missie en campagne van EigenWijs:

‘Beweging maakt de wereld groter voor onze kinderen‘

En deel dit bericht

Lieve Groet Moniek

Op het eerste gezicht lijkt dat wellicht niet zo’n probleem. Je baby zit omringd door kussens of in een zitje, mooi tussen zijn speelgoed en lijkt trots omdat hij nu de wereld vanuit een ander perspectief ziet.

Leer je kind niet te zitten, het zal het zelf leren op zijn eigen tempo

Echter zodra je baby wil gaan spelen ontstaan de moeilijkheden . Het enige waarmee je baby kan spelen is het geen wat in zijn nabijheid ligt. En dan nog kost het veel moeite voor een baby, die niet zelf zit deze materialen te pakken. Doordat je baby niet zelf heeft leren zitten, maar door jou wordt neergezet mist het de balans die nodig is om goed te kunnen zitten. Je baby zit niet mooi op zijn zitbeentjes en zit met een holle of bolle rug in plaats van met een mooie rechte rug. Het kost je baby alle kracht en energie om te blijven zitten, hij moet balanceren en dat voelt weinig ontspannen. Je geeft hiermee je kind ook niet het signaal dat het kan vertrouwen op zijn eigen lichaam, het kan bij elke verkeerde beweging omvallen. En nee, daar leert het niet beter van zitten het leert er enkel van, dat het afhankelijk is van jou en niet kan vertrouwen op zijn eigen lichaam en zijn eigen kunnen.

Uiteindelijk wordt je baby in deze situatie totaal afhankelijk van jou of zijn omgeving. Hij heeft je iedere keer nodig om een speeltje aan te reiken en heeft je nodig om weer rechtop te worden gezet. Daarnaast heeft het je ook volop nodig om vertrouwen te geven, want je baby zal zich onzeker voelen in een houding waar hij niet zelf in en uit kan komen. Al met al kijk je in deze situatie niet meer naar datgene wat je kindje al kan, maar werk je vanuit iets wat je baby nog niet kan.

Maar hoe dan wel, en waarom?

Leg je baby tijdens het spelen op zijn rug. In de rugligging krijgt je baby volledig steun van de grond en het is daarmee de meest ontspannen en stabiele positie voor een kind. Een positie waarin hij zelf competent kan zijn, zelf zijn armen en benen kan bewegen en zelf kan leren alle bewegingen te maken. Ook kan je baby vanuit deze positie zijn handen ontdekken, het eerste speelgoed voor je kind. Iedere (gezonde) baby zal uit zichzelf zonder inmenging van een volwassene vanuit de basispositie, de rugligging, leren rollen, kruipen, zitten, staan, lopen….

Daarnaast bouwt je baby op deze manier ook aan zijn zelfvertrouwen. Hij leert van jongs af aan dat hij kan vertrouwen op zichzelf en op zijn eigen lichaam. Wanneer jij je baby de gelegenheid geeft zelf alles te leren, geeft dat enorm veel zelfvertrouwen, zelfkennis en beheersing van zijn lichaam.

_{“De baby leert wat hij kan en niet wat volwassene vindt dat hij zou moeten kunnen.”}

Naast deze twee belangrijke aspecten is er nog een derde en wellicht de meest belangrijke, zeker voor de toekomst en deze heeft alles te maken met de hersenontwikkeling.

Wanneer een baby geboren wordt, zijn de hersenen nog niet volledig volgroeit. De baby wordt geboren met twee hersenenhelften die nog  nauwelijks  met elkaar verbonden zijn. Heel zwart wit gesteld, zou je kunnen zeggen dat, een baby met zijn rechteroog enkel zijn rechterkant van zijn lichaam ziet en met het linkeroog enkel zijn linkerkant. Het doorkruisen van het midden kan hij nog niet, omdat hiervoor de verbindingen tussen de hersenhelften noodzakelijk zijn. Je kunt dit bijvoorbeeld heel goed zien doordat een baby met zijn handen nog alles synchroon doet. Wanneer de baby in zijn ene hand een rammelaar heeft en hier mee rammelt, zal je zien dat zijn andere hand mee beweegt, ook al heeft hij hier geen rammelaar in vast en dient het dus geen enkel doel. Echter de baby kan niet anders, dit gebeurt bij iedere baby automatisch en heeft dus alles te maken met de hersenontwikkeling. Het is voor de baby van groot belang dat er veel verschillende verbindingen worden aangelegd tussen de hersenhelften. Het juist doorlopen van de motorische ontwikkeling is hierbij van groot belang en creëert vele verbindingen tussen de hersenhelften.  

Belangrijke verbindingen tussen de hersenhelften

Wanneer een baby voor het eerst leert rollen en zijn lichaam hierbij op zijn zijde kantelt, ervaart de baby voor de eerste keer met zijn rechteroog dat er een linkerkant is en andersom. Op deze manier worden de eerste verbindingen tussen de hersenhelften aangelegd.

Hoe vaker de baby de gelegenheid krijgt om het rollen te oefenen hoe beter zijn bewegingen worden en hoe meer er gewerkt wordt in de hersenen om de verbindingen of de weggetjes tussen de hersenhelften stevig op te bouwen.

Vanuit het liggen leert de baby zich voort bewegen eerst op zijn buik, later op zijn handen en knieën. Om goed te kunnen kruipen moet een baby zijn handen afwisselend gebruiken, een synchrone beweging van beide handen te gelijk naar voren verplaatsen werkt niet, probeer het maar eens. Het is dus om te kunnen leren kruipen van groot belang dat een baby al voldoende verbindingen aan heeft kunnen leggen in zijn hersenen om dit daadwerkelijk te kunnen.

Die zittende baby die door de volwassenen altijd in deze positie wordt neergezet, krijgt dus niet de gelegenheid om deze belangrijke verbindingen stevig op te bouwen. Baby´s zijn inventief, ook deze baby zal zich vroeg of laat gaan voortbewegen. Wat je dan vaak ziet is dat zij zich op de billen al schuivend door de ruimte gaan bewegen. Op zich bereikt de baby daar op het eerste gezicht hetzelfde mee als die kruipende baby, echter bij het schuiven hoeft de baby niet de handen afwisselend te gebruiken en blijft de synchrone beweging voldoende.

Voor een goede start op school

Wanneer een baby niet voldoende de gelegenheid krijgt om te werken aan deze verbindingen tussen zijn hersenhelften, door zich volop en vrij te mogen bewegen op zijn eigen tempo, is er een kans dat dit kind op school uiteindelijk problemen kan krijgen om zich bijvoorbeeld te kunnen concentreren, om te leren lezen en schrijven etc. voor al deze handelingen is een uitrijping van het bewegingsstelsel en en het integreren van de reflexen essentieel.

Die hand die de baby nog meebeweegt tijdens het spelen met de rammelaar, kan dit kind op school ook niet stil houden, hij blijft ze synchroon bewegen. Wanneer je een klaslokaal binnen stapt kun je ze er gemakkelijk uithalen, die kinderen die nog een meebewegende hand hebben. Wanneer je leert schrijven is een meebewegende hand zeer belemmerend, kinderen hebben hier over het algemeen een trucje op gevonden en dat is bovenop de meebewegende hand gaan zitten.

Je zou kunnen stellen dat de vrije bewegingsontwikkeling de beste voorbereiding vormt om naar school gaan. Omdat die verbindingen die een baby aanlegt tussen zijn hersenhelften nodig zijn om zich uiteindelijk op school voldoende te kunnen concentreren en de basis legt om te kunnen leren lezen, schrijven etc. Schoolrijpheid zouden we dan ook het beste kunnen aflezen aan de uitrijping van de bewegingsontwikkeling.

Wat als ik mijn kind al heb leren zitten?

Bijna ieder baby kan in principe weer leren te spelen in een liggende houding. Het kost tijd en investering van jou en de baby, maar uiteindelijk leert je kind dat het ook prettig(er) is om liggend te spelen.

Probeer je kind met rust en geduld een andere manier van spelen aan te bieden. De kracht is je baby alles te vertellen wat je doet, waarom leg je hem plots neer terwijl hij anders gewend was. Tevens is het belangrijk dat je consequent en voorspelbaar bent. Leg de baby consequent op de rug te spelen en stel het gerust met je woorden. Heel veel geduld, rust en liefdevolle aanrakingen zullen de baby helpen. Ga waar mogelijk naast je kind zitten, hij zal zich in eerste instantie niet prettig voelen in deze voor hem nieuwe situatie.

Het kost moeite en er zijn echt moeilijke momenten bij, maar uiteindelijk zal je baby opnieuw ontdekken dat het toch veel prettiger en meer ontspannen is om in een liggende houding te spelen.  Ook zal hij je steeds minder nodig hebben tijdens de vrije spelmomenten je kind zal steeds meer zelf op ontdekkingstocht gaan, het is dus het investeren waard hoe moeilijk dit aan het begin ook is.

Maar mijn kind is geen baby meer

Raak niet direct in paniek, vanuit de beste intentie heb jij je kind misschien leren zitten.

Kinderen zijn flexibel en de hersenen van een jong kind nog volop in ontwikkeling en beweging. Heeft jou kind nooit uit zichzelf gekropen of gerold als jonge baby? Investeer er nu in, laat je kind veel kruipen. Maak er een spelletje van bijvoorbeeld de bewegingen doen vanuit een liedje, of als poesjes achter elkaar aankruipen. Laat je kind veel rollen, leg je kind op zijn rug en laat het zelf omrollen. Wikkel je kind in een dekentje en rol het dekentje vervolgens af, terwijl je kind mee rolt. Huppel samen met je kind over straat in plaats van gewoon te lopen. Speel balspelletjes waarbij je, je kind vraagt de bal te stuiteren van de ene naar de andere hand. Doe samen klapspelletjes, waarbij je de kruislinkse bewegingen stimuleert.

Op deze manier kun je op een speelse en verbindende manier samen met je kind investeren in een goede start op school.

Door Moniek Neumann, EigenWijs

Herkenbaar voor iedere ouder denk ik.
Hoe reageer je op deze vragen van je kind.
Vandaag is het nationale dag van de complimenten.
Waarom zou je, je kind complimenten geven of juist niet?
Wat doet een compliment met je kind, wat levert het op of juist niet…

Stop met complimenteren
Alfie Kohn, een Amerikaanse sociaal wetenschapper, is van mening dat we beter stoppen met het geven van complimenten en het prijzen van kinderen.
Hij geeft vijf redenen om te stoppen met complimenteren:

1) Met complimenten manipuleren we kinderen, want we willen zo graag dat kinderen zich gedragen op een manier die ons uitkomt.
2) Complimenten leiden tot verslaving en maken kinderen afhankelijk van de goed- of afkeuring van volwassenen. Ze worden er onzeker van en leren niet zelf beoordelen of hun gedrag al dan niet bijdraagt aan geluk van henzelf en anderen. Complimenten ontnemen een kind het plezier in de dingen en de kans om ten volle te genieten als hen iets lukt, wordt hen ontnomen: ze zullen eerder vragend in de richting van jou kijken; Is het goed zo?
3) Complimenten leiden tot minder presteren, je moet het de volgende keer minstens zo goed doen om weer een compliment te krijgen. Zo zal je minder onbevangen aan een volgende uitdaging beginnen. De spanning die dit meebrengt staat optimaal presteren in de weg.
4) Met complimentjes geven verdwijnt de belangstelling, uit wetenschappelijk onderzoek zou blijken dat kinderen hun enthousiasme in tekenen of welke andere bezigheid ook, verliezen naarmate ze er meer voor geprezen worden.
5) Door geprezen te worden verschuift er iets in een kind, kinderen zullen bepaalde dingen doen omdat jij dit op prijs stelt.

Ik vind het een duidelijke boodschap en kan me hier zowel als moeder als professional zeker in vinden. Toch ontsnapt mij nog regelmatig een: Goed zo! Wanneer mijn kind iets doet waar ik van onder de indruk ben of als één van hen iets vraagt.
Of ik reageer, op de vraag van mijn dochter, of ik iets mooi vind met: Heel mooi gedaan.
Dan denk ik vervolgens, oei dat was niets meer of minder dan een waarde oordeel of complimentje met weinig inhoud.

Laat het innerlijk plezier van je kind zijn zelfmotivatie zijn
Magda Gerber, pedagoog uit de Verenigde staten, bracht onder anderen het werk van Emmi Pikler richting Amerika. Zij staat erom bekend ouders en verzorgers te leren hoe ze baby’s kunnen begrijpen. En hoe ze vanaf de geboorte respectvol met hen kunnen omgaan.
Zij geeft ook aan dat het beter is terughoudend te zijn met kinderen complimenteren:

´Laat het innerlijk plezier van je kind zijn zelfmotivatie zijn. Je kunt lachen om wat je kind doet en je echte gevoelens tonen, maar ben terughoudend in het geven van overdreven complimenten. Maak niet steeds ophef over ieder klein ding en applaudisseer niet voortdurend. Als je dit doet, gaat je kind bevestiging en bevrediging zoeken in externe bronnen. Ze kan verslaafd raken aan prijzen. In plaats van een onderzoeker wordt ze een entertainer die hunkert naar publiek en applaus. Prijzen onderbreekt en verstoort het leerproces van een kind. Ze stopt met wat ze doet en focust op jou. Daarbij keert ze soms niet terug naar de eigen activiteit. ´ Magda Gerber

Goed zo
Die goed zo, die we als ouders zo vaak gebruiken, om aan te geven wat je verwacht of om te reageren op iets waarvan je onder de indruk bent of te reageren op een vraag van je kind. Is niets meer of minder dan een waarde oordeel en uiteindelijk een verwachting.
Tijdens de speelgroepen valt het me ook regelmatig op, dat wanneer het kind mooi speelt, een ware ontdekking heeft en echt op gaat in zijn spel. Die, ´Goed zo´ van de ouder ook echt storend en onderbrekend is. Vaak wanneer de ouder reageert op een mooi spel van een kind met, ´Goed zo´, stopt het spel en de ogen van het kindje gaan naar de ouder.

Maar hoe doe je dat dan, opvoeden zonder complimentjes?
Wat kun je als ouder dan wel doen, als je kind iets doet waar je van onder de indruk bent.
En wat kun je zeggen in plaats van goed zo?

Dank je wel. Soms volstaat het om simpelweg te bedanken. Je kind voelt zich gewaardeerd en je leeft beleefdheid voor.
Beschrijf. Kinderen willen niet steeds goed- of afgekeurd worden, maar wel graag gezien. Als je beschrijft wat je ziet, ´Hé, je hebt je kleren al aan´, hoef je geen waardeoordeel uit te spreken.
Zeg wat het met jou doet. Als je zegt wat voor jou prettig of handig is, zal dat je kind een goed gevoel geven. ´Ik vind het fijn dat je, je blokken in de mand gedaan hebt, dan hoeven we ons nu niet zo te haasten. ´ Kinderen willen heel graag nuttig en behulpzaam zijn.
Stel vragen. Als jij hard hebt gewerkt aan een project, wil je misschien ook wel meer aandacht voor je inspanning dan alleen: Goed zo! Als je kind een enorme blokkentoren heeft gebouwd kun je interesse tonen door vragen te stellen: Vertel eens iets meer over je toren? Wie woont er in je toren? Ik zie een deur, waar gaat die naar toe?….
Zeg even niets en geniet in stilte. We zijn geneigd om in te breken in het spel van ons kind, om te laten merken hoe fijn we het vinden dat ze rustig aan het spelen zijn, maar daarmee verstoor je het spel, de gedachten, het onderzoek. Soms las je kind in zijn spel zit, kun je dus beter even niets zeggen.

Kijk en geniet!
Is je kind mooi aan het spelen en gaat het volledig op in zijn spel…..Geniet in stilte en neem eens de tijd echt te kijken wat je kind aan het doen is.
Dat wil ik de ouders meegeven tijdens de speelgroepen en de studenten tijdens de opleiding ‘Kijk eens wat ik kan’ – Babyspecialist.
Als je echt eens de tijd neemt te kijken naar het spel van kinderen dan zie je zoveel mooie ontdekkingen, ontwikkelingen en creativiteit hoe jong ze ook nog zijn.
Probeer je te verdiepen in wie je kind is, waar zijn interesses liggen en wat het nodig heeft.
Kijken en genieten is zo veel waardevoller dan die goed zo!

Uiteindelijk gaat het om onvoorwaardelijke liefde voor je kind.
Als je, je kind vooral prijst en complimentjes geeft als ze zich naar je wensen gedragen en je uiting geeft aan je irritatie of boosheid als dat niet zo is, leer je je kind dat liefde voorwaardelijk is….Alfie Kohn

Of mij dat altijd lukt?
Nee hoor, ik ben ook maar een mens en dat lijkt me ook helemaal geen probleem.
Naast al die momenten van kijken en genieten van het spel van mijn kinderen en de kinderen van de speelgroep. Naast de dankjewel, het beschrijven, vragen stellen en aangeven wat het met mij doet. Komt er ook zeker af en toe een: ´Goed zo´ richting mijn kinderen en soms is dat gewoon even voldoende.

Ik herinner me nog de bezoekers uit Vlaanderen, de vrienden van mijn partner. Zij kwamen onze dochter bewonderen en waren zeer verbaasd dat zij lag te slapen in onze tuin. Met grote verbaasde ogen keken ze naar het hokje in onze tuin en lacherig werd het een konijnenhokje genoemd.

Ondertussen krijgt buiten slapen in de kinderopvang steeds meer aandacht. Er zijn heel wat verschillende bedjes op de markt gebracht die het buiten slapen mogelijk maken en steeds meer ouders zijn geïnteresseerd en willen dat gerust eens proberen.

Maar waarom zou je, je kind buiten laten slapen? Zijn daar voordelen aan verbonden en waar komt het eigenlijk vandaan?

Het officiële Lutje Potje (Gronings woord voor kleine baby), of baby slaaphuisje is een idee van huisarts Jitze Posthumus (1895-1963) een huisarts in Eenrum. In de jaren 30 van de vorige eeuw waren vele Groningse Arbeidershuizen klein, donker en bedompt, niet de meest gezonde omgeving voor baby’s en peuters. Omdat juist frisse buitenlucht en zonlicht zo essentieel zijn voor het opgroeien tot gezonde volwassenen zocht huisarts J. Posthumus een manier om ieder kind op een veilige manier voldoende frisse buitenlucht te kunnen bieden.

Met behulp van een timmerman ontwierp hij daarvoor een babyhuisje, de zogenoemde Lutje Potje. Deze houten huisjes waren voorzien van wielen, zodat ze verplaatst konden worden en uit de felle zon of koude wind gezet konden worden. De voorkant is voorzien van gaas, zodat de insecten niet in het huisje kunnen komen en de baby veilig ligt. (Bron Wadapatja, 101 Groninger tradities)

Wist je trouwens dat de officiële Lutje Potjes nog altijd bestaan, bij het bedrijf Lutje Potje in Saaxumhuizen kun je deze slaaphuisjes huren. Ideaal voor thuis of in de kinderopvang: Lutje Potje – Hèt enige, echte babyhuisje! – 0595 – 491 983

Toch is Dr. Pothumus niet de enige die ouders adviseerde hun jonge kinderen buiten te laten slapen. Ook Dr. Emmi Pikler (1902-1984) gaf rond deze zelfde periode ouders in Budapest hetzelfde advies. Omwille van gezondheidsredenen adviseerde zij ouders ook om hun jonge kinderen overdag buiten te laten slapen. Ten tijde dat zij werkzaam was als directeur van het Loczy Weeshuis, vanaf 1946, liet zij daar ook alle kinderen overdag buiten slapen. Ook nu nog slapen in Budapest in het Loczy – Pikler huis, (nu kinderdagverblijf) alle kinderen iedere dag buiten. Niet in een speciaal babyhuisje, zoals de Lutje Potje, maar in een ijzeren spijlenbedje die allemaal onder een afdak staan.

Men heeft ervaren binnen het Pikler tehuis dat de slaap van de kinderen veel dieper en tevens rustiger is wanneer zij buiten slapen, dan wanneer zij met verschillende kinderen slapen in een kamer. De kinderen hebben minder last van elkaar en elkaars geluiden tijdens het buiten slapen. Tevens worden kinderen buiten vaak vrolijker wakker. Door het langere en diepere slapen zijn ze beter uitgerust en kunnen de dag op het kinderdagverblijf beter aan. Een bijkomend voordeel is, dat ieder kind op deze manier iedere dag buiten komt ook de baby’s en ieder kind dus kan genieten van de gezonde buitenlucht en zonneschijn. 

Naast Groningen en Budapest zijn er heel wat landen waarbij buiten slapen voor baby’s als norm wordt gehanteerd en zelfs nu nog geadviseerd wordt door het consultatiebureau. Denk hierbij aan Finland, Denemarken en ook IJsland, landen waar het in de winter een stuk kouder is dan bij ons en men baby’s tot zelfs 10 graden onder nul buiten laat slapen in een kinderwagen.

Misschien toch niet zo gek dat buiten slapen!

(foto familie en levensloop Groningen- antieke foto’s foto uit 1946)

Maar, hoe vaak til jij je baby uit zijn stoeltje zonder iets te zeggen? Hoe vaak overkomt het je dat je, je peuter een schone luier geeft en met je gedachte geheel ergens anders bent? Met hoeveel aandacht veeg je de snottebellen van het gezicht van je kind? Kortom welke mogelijkheden geef jij je kind mee te werken aan zijn eigen verzorgingsmomenten.

Dr. Emmi Pikler wilde het kind zien, niet als een pop, maar een kind dat competent is, dat de verantwoordelijkheid draagt voor zijn bewegingen en actief deel neemt aan zijn eigen verzorgingsmomenten.  Een kind dat nieuwsgierig en vol belangstelling is, een samenwerkingspartner van zijn ouders en verzorgers.

Samenwerken met je kind tijdens een verzorgingsmoment wat betekent dit precies en op welke wijze kan een baby meewerken aan zijn eigen verzorging. Samenwerken betekent dat een kind met zijn eigen bewegingen op de handelingen van de volwassene antwoord geeft. Daarvoor heeft de baby voldoende tijd en ruimte nodig en die geven wij hem helaas niet altijd.

Snottebellen schoonvegen, het toedienen van medicatie, het verschonen van een vuile luier, nagels knippen, haren kammen, tempratuur opmeten, aan- en uitkleden… zijn vaak activiteiten waartegen kinderen zich verzetten. Doordat kinderen zich verzetten hebben volwassenen de neiging tegen deze handelingen op te zien en de klus dan juist maar snel te klaren. Ik hoor het zelfs dagelijks om mij heen, volwassenen die tegen kinderen zeggen; “Even snel een schone luier, dan kun je weer spelen”, “Even snel je neus afvegen, het is zo klaar”… Afleiden is een andere veelgebruikte tactiek om de verzorgingsmomenten ‘makkelijker’ te maken. Tijdens het aankleden je baby een speelgoedje in de handen geven, een spiegel naast hem hangen of een filmpje op je telefoon aanzetten tijdens het geven van medicatie, of misschien zelfs de nagels van je baby knippen als het ligt te slapen, omdat het anders echt niet lukt.

Helaas zorgt deze manier van handelen er juist voor dat kinderen een nog grotere weerstand opbouwen tegenover deze verzorgingsmomenten. Als jij als ouder al aangeeft dat het snel zal gaan zodat je als kind snel weer kunt gaan spelen, welke boodschap geef je dan? Als jij als ouder een filmpje aan zet om je kind af te leiden van datgene wat er echt gaat gebeuren, welke betekenis geef je de verzorgingsmomenten dan?

Door op deze manier om te gaan met de verzorgingsmomenten van jonge kinderen, behandelen wij kinderen als een popje die het moet ondergaan zonder echte aandacht en respect. Door snelle bewegingen van de volwassene of afleiding door speelmateriaal wordt het meedoen van het kind overbodig. Uiteindelijk zal je kind niet meer mee willen werken, maar  wegrennen zodra jij aankondigt dat het tijd is voor een schone luier. Ook zie ik dat kinderen er zo gewend aanraken dat ze deze momenten ondergaan, dat ze gaan liggen en zich laten behandelen als een popje, geen poging meer ondernemen mee te werken.

Baby´s, peuters, kleuters – mensen van alle leeftijden – willen graag meewerken, iedereen wil worden betrokken bij zijn verzorging. Jij wilt toch ook liever iets zelf doen in plaats van dat een ander het doet of dat jij het enkel moet ondergaan zonder enige betrokkenheid. Zo geldt dat ook voor jonge kinderen, ieder kind wil van nature actief meewerken.

‘Als kinderen niet meer willen meewerken, komt dat doordat ze te veel of te lang hebben meegewerkt of omdat hun integriteit is beschadigd. Het komt nooit omdat ze van nature niet willen.’ -Jesper Juul-

Hoe je verzorgingsmomenten om kunt buigen naar aandachtige, respectvolle momenten van samen zijn en samenwerking met je kind, start bij rekening houden met het ritme van je kind. Een baby, een peuter heeft tijd nodig om waar te kunnen nemen wat er gebeurt en wat er gaat gebeuren, als hij die tijd krijgt kan hij reageren en meedoen.  Door je handelingen te vertragen en te wachten op de reactie van je kind kan je kind steeds beter meewerken in de verzorging. Hoe jonger het kind hoe meer tijd het nodig heeft om te verwerken en te kunnen reageren.

‘Wanneer er werkelijk sprake is van samenspel bij de verzorging helpt dat niet alleen alle behoeften van het kind te vervullen maar is het tevens voor het kind een belangrijke sociale ervaring. Een baby die in de loop van der verzorging steeds meer kan bijdragen aan de gezamenlijke handelingen, merkt dat zijn signalen echt worden gezien en begrepen.’ -Anna Tardos-

Verzorgingsmomenten nemen een grootdeel van het leven van jonge kinderen in beslag zeker bij baby´s geldt dat hun dag bestaat uit een aaneenschakeling van verzorgingsmomenten. Wanneer dat moment een moment is van echt samen zijn, een aandachtig en respectvolmoment, dan zijn de verzorgingsmomenten de momenten waarop je baby emotioneel gevoed wordt wat de basis is om zelfstandig op ontdekking te kunnen gaan. Als jij je kind vanaf de geboorte de kans geeft mee te werken aan zijn verzorgingsmomenten krijgt je kind het gevoel dat hij invloed kan uitoefenen op de situaties waar hij deel van uit maakt, dit vertrouwen vormt de basis voor zijn eerste sociale contacten.

Door op deze manier naar de verzorgingsmomenten te kijken en op deze manier te handelen worden de verzorgingsmomenten, momenten om naar uit te kijken in plaats van momenten om snel af te handelen.  

Benieuwd hoe je dat precies aan kunt pakken, waar je op kunt letten en welke taal je handen spreken tijdens verzorgingsmomenten? Dat is een van de onderwerpen tijdens de opleiding tot Babyspecialist, ook is het mogelijk een studiedag of vorming rondom respectvolle verzorging aan te vragen bij EigenWijs, die dag word je volledig ondergedompeld in de visie op echte respectvolle en aandachtige verzorging en krijg je ook praktische tips en handvatten mee.

Hierbij alvast een aantal tips om mee aan de slag te kunnen;

1. Maak van de activiteit een vertrouwde routine  

Het leven kan overweldigend lijken voor jonge kinderen. Hoe meer ze weten, hoe groter de kans dat ze een activiteit positief zullen ervaren en in staat zullen zijn mee te werken.  Wees daarom voorspelbaar in je dagelijkse routines, zodat je kind weet wat er verwacht wordt. Praat met je kind, wees eerlijk zeg bij alles wat er gaat gebeuren ook als het iets vervelends zou kunnen zijn.

 “Voorspelbaarheid is gewoontevorming. Het ontwikkelen van gewoonten maakt het veel gemakkelijker om met regels te leven. Omdat zeer jonge kinderen de redenen achter de regels die ze geacht worden te volgen niet begrijpen, is het beter als deze regels gewoon een vanzelfsprekendheid worden. Er zijn dingen die we niet elke keer dat we ze doen opnieuw moeten of willen onderzoeken, zoals tandenpoetsen.” – Magda Gerber

2. Onderbreek niet

Respecteer het spel en de andere gekozen activiteiten van je kind. Onderbreek niet tenzij absoluut noodzakelijk, een snottebel of een natte luier kan vaak best eventjes wachten tot je kind klaar is. Bereid je kind voor op wat komen gaat: “Over een paar minuten is het tijd om je pyjama aan te trekken, tanden te poetsen en een boek te kiezen.”

“Als een kind ruimschoots de kans krijgt om zelfstandig te spelen, zonder onderbreking, is hij waarschijnlijk veel meer bereid om mee te werken aan de eisen van zijn ouder. ” – Magda Gerber

3. Communiceer met zelfs de jongste baby’s 

Kinderen zijn vanaf hun geboorte uit op interactie  verzorging verloopt zo veel positiever en geeft mogelijkheden tot samenwerken met je kind als je eerlijk en direct met je kind praat: “Ik ga je billen afvegen met dit doekje. Houd jij je benen alsjeblieft omhoog, dan lukt het beter, dank je wel.”

4. Bied autonomie aan

Laat je kind het doen of probeer het in ieder geval. Je zult misschien versteld staan ​​van de neusveegvaardigheden van je baby. Je kind voelt zich meer autonoom en serieus genomen als je een passende keuze biedt: “Wil je je neusspray nu of na de lunch?” “Welke vingernagel zullen we eerst knippen?” Maar let op voor het voor het bieden van een keuze die eigenlijk geen keuze is. 

 5. Vertraag alles

Vertraag bewegingen, woorden en de tijd daartussen. Hoe jonger je kind, hoe meer tijd het nodig heeft om te verwerken. Op die manier ontstaat er een samenwerkingsrelatie en mogelijkheden voor je kind om echt te kunnen reageren op jou.

6. Niet multitasken

Kinderen hebben onze onverdeelde aandacht nodig tijdens de verzorgingsmomenten, ben er dus echt niet alleen met je lijf maar ook met je hoofd. Verbind en stimuleer je kind om hetzelfde te doen, zo zijn verzorgingsmomenten echt waardevolle momenten van samenzijn.

7. Erken

Als je de situatie respectvol benaderd en je kind verzet zich nog steeds, erken dan zijn gevoelens en standpunt. “Je draait je hoofd weg. Je wilt niet dat ik je neus droog met de tissue. Ik zal een beetje wachten tot je klaar bent.”

Wanneer je kind, ondanks je respectvolle houding, weigert mee te werken en je moet forceren, is het nog belangrijker dat je de boosheid erkent. ‘Dat vond je niet leuk.”

8. Dank je wel

Bedank kinderen voor het helpen in plaats van te prijzen en te belonen, erken prestaties en vooruitgang: “Nu kun je je eigen tanden poetsen!”

Verschillende huizen in de straten zijn plots veranderd in een soort spookhuizen, versierd met heksen, skeletten en spinnen… Kinderen achterop de fiets bij hun ouders, niet ouder dan vier jaar verkleed als vampier, skelet of een of ander monster. Fietsend richting de Bibliotheek kom ik een schoolbus tegen die van binnen versierd is met spinnenwebben en spoken en ook als ik langs een kinderdagverblijf kom zie ik deze monsterlijke taferelen terug.

Ik moet eerlijk bekennen dat ik me hierover verbaas. Waarom brengen we plots deze monsters en enge dingen in het leven van onze jonge kinderen? Wat voor meerwaarde heeft het voor onze jonge kinderen om in een babygroep, peutergroep of kleuterklas een overdaad aan versieringen met monsters terug te zien in de ooit zo gemoedelijke klas of groepsruimte? Wat zou de impact zijn op de kinderen…

Halloween spullen die aan de muren hangen of op de ramen geschilderd zijn voor baby’s, voor wie is het bedoeld en wat is het doel ervan? Waarom zouden wij kinderen bombarderen met deze zaken en hen overprikkelen met deze versieringen?

Leren gaat niet over door volwassene bepaalde knutselopdrachten, activiteiten, thema’s of de versiering die door de ruimte gedrapeerd zijn.  Kinderen leren niet door naar een bord te kijken of door decoratie aan het plafond. Kinderen leren de wereld om hen heen kennen door vrij SPEL! Vrij spel is de basis van leren en als volwassene is het belangrijk de ruimte en de randvoorwaarden te scheppen waarbinnen het kind zijn thema’s kan spelen en beleven.

Ik geloof niet dat baby’s behoefte hebben aan Halloween of dat peuters bezig zijn vanuit hun eigen interesses met Halloween. Veel belangrijker is het aan te sluiten bij de interesses, de thema’s en dus het vrij spel van de kinderen in je groep. Geef hen de kans zelf te ontdekken, te beleven, te onderzoeken en experimenteren daar ontstaat betrokkenheid en diepe aandacht en dat is echt leren.

Wil je graag zaken toevoegen die passend zijn binnen de seizoenen of jaarfeesten geef deze materialen in vrij spel aanbod. Laat kinderen zelf op onderzoek uit gaan met bijvoorbeeld blaadjes, dennenappels, kastanjes en de spinnenwebben die ze tegenkomen in de tuin… Ga samen met de kinderen in de moestuin een pompoen plukken of haal deze op de boerderij of desnoods in de supermarkt. Laat de kinderen de pompoen onderzoeken, betasten, proeven… Hol zelf een pompoen uit of maak een lekkere soep de kinderen die interesse hebben in jouw taak zullen bij je komen, mee willen helpen en beleven wat een pompoen te bieden heeft…

Deze manier van aanbieden van materialen rondom seizoenen en jaarfeesten hebben zoveel meer impact op een kind dan slingers, versieringen, monsterlijke verkleedpartijtjes of verplichte thema opdrachten.

Deze week is het de week van de kinderbegeleider.

Een week om zeker even bij stil te staan, een week waarin we deze hardwerkende mensen graag eens extra in het zonnetje zetten.

En dat verdienen ze!!

Schattenbewaarder

Iedere kinderbegeleider is van onschatbare waarde. Zij/ hij is zoveel meer dan de persoon waar jij je kind brengt zodat je kunt werken, studeren of al die andere dingen kunt doen zonder je meest kostbare bezit, je kind.

De kinderbegeleider is een ware schattenbewaarder!

Een goede basis maakt een levensgroot verschil

Misschien klinkt het in eerste instantie wat gek in je oren, als ik je zeg dat een kinderbegeleider de belangrijkste baan is die er bestaat.  Je zult waarschijnlijk  denken, er zijn zoveel andere belangrijke invloedrijke banen. Echter iedereen die deze banen vervult, moet een goede basis in zijn leven hebben gehad om goed te kunnen functioneren.

En wie zorgt er voor die goede basis?

Juist ja, de personen die aan de basis staan, de kinderbegeleiders.

Een succesvolle advocaat? Hij was nergens zonder zijn zorgzame begeleidster. Die invloedrijke minister? Het was niks geworden zonder de knuffels en goede zorgen van zijn onthaalouder.

Een goede basis, maakt een levensgroot verschil en de kinderbegeleider, die staat aan de basis!

Begin bij het begin

Begin bij het begin. De 1001 kritische dagen van een mensenleven vormen de fundering waarop het verdere leven opgebouwd wordt. Juist een goede basis in de eerste levensjaren, geeft kinderen veerkracht voor de rest van hun leven.

En wie  draagt er, naast de ouders,  de zorg voor de kinderen tijdens deze eerste 1001 dagen?

Juist ja, de kinderbegeleider!

Spelend wijs worden

Leren begint al ver voor je kind naar school gaat. Vanaf dag één na de geboorte heeft je kind alles in zich om te ontwikkelen.

Kinderen zijn van nature nieuwsgierig en leergierig. In het vrije spel kan hij zelf ontdekken, leren en plezier in zijn eigen kunnen ervaren. Zo legt hij een basis waar hij de rest van zijn leven plezier van heeft.

Dagelijks zetten wereldwijd miljoenen passievolle mensen zich in, in de kinderopvang. Zij investeren iedere dag opnieuw in de ontwikkeling van baby’s en peuters. Zij geven hen de mogelijkheid en de ruimte om spelend wijs te worden. En leggen hiermee de basis die nodig is voor een goede toekomst voor jou kind en al die andere kinderen, de toekomst van onze maatschappij.

Iedere dag opnieuw zijn zij er als vaste baken in het leven van je kind. Iedere dag opnieuw zijn zij er om ieder kind die kansen te geven die zij verdienen!  

Partner in de opvoeding

Mijn ervaring is, dat we in onze maatschappij de baan als kinderbegeleider vaak af doen als niet zo belangrijk of invloedrijk, het wordt al snel gezien als gezellig spelen en knuffelen met de kinderen.

Ik hoop uit de grond van mijn hart dat we de kinderbegeleiders, niet alleen de week, maar iedere dag opnieuw op een voetstuk zullen plaatsen.

Zij staan daar, aan die oh zo belangrijke basis van onze kinderen! Zij zetten zich iedere dag opnieuw in voor alle kinderen op hun groep, geven hen volop kansen, ontwikkelingsmogelijkheden en de ruimte om te groeien en te bloeien.

De kinderopvang is als een tweede thuis voor je kind en de kinderbegeleider, jouw partner in de opvoeding.

Samen staan we sterk, want niemand kan het alleen.

De Afrikaanse wijsheid luidt niet voor niets;

´It takes a village too raise a child´

Alles wat aandacht krijgt groeit

Deze week geven we volop aandacht aan de kinderbegeleiders, zij hebben het verdiend eens in de bloementjes gezet te worden. Deze verdiende positieve aandacht zal hen doen groeien en bloeien en hen motiveren nog beter te zijn in hun werk.

Met mijn bedrijf EigenWijs, wil ik echter elke dag groei en bloei kansen geven aan de medewerkers in de kinderopvang. Ik wil hen die positieve aandacht geven die hen doet groeien, want als zij groeien en bloeien, als zij nog gemotiveerder staan in hun oh zo belangrijke werk. Dan zien wij dit terug in onze kinderen. Die dan nog meer de ruimte en mogelijkheid zullen krijgen onder de vleugels van de kinderbegeleiders om te groeien en te bloeien en te werken aan hun basis voor het leven.

Nieuwsgierig naar de mogelijkheden die EigenWijs jou kan bieden?

Neem zeker eens contact op via  info@eigenwijze.be

Lieve groet Moniek Neumann

Dr. Emmi Pikler en haar medewerkers hebben de bewegingsontwikkeling van jonge kinderen, tussen 0 en 3 jaar die opgroeiden in het Loczy huis, tot in detail geobserveerd en geanalyseerd. Zij hebben na vele jaren van onderzoek, observatie en documentatie weten te concluderen dat de rugligging als uitgangspunt voor baby´s de beste keuze is voor het meest natuurlijke en kwaliteitsvolle verloop van de bewegingsontwikkeling. Zij heeft in haar tijd als directeur van het Loczy huis in Budapest, waar zij voornamelijk haar onderzoeken en observaties gedaan heeft, twee groepen vanaf de geboorte op hun buik gelegd. Dit ten opzichte van alle andere kinderen die hier altijd vanaf de rug zijn opgegroeid – en dus nooit door begeleidsters op hun buik werden gelegd. Zij heeft toen weten te constateren dat buikligging een nadeel bleek aangaande de kwaliteit, de harmonie en coördinatie van de grote en fijne motoriek. Ze hebben geconstateerd dat kinderen die zijn opgevoed vanaf de buikligging in de periode tussen 3 en 18 maanden oud vaker hun evenwicht verloren ten opzichte van de kinderen die opgevoed waren vanaf de rugligging. Onder andere deze conclusies hebben voor Pikler bewezen dat de rugligging als uitgangspunt voor baby´s de beste keuze is. Daarmee worden kinderen die opgroeien vanuit de Pikler uitgangspunten nooit in een houding gelegd of gezet waar ze niet zelf in of uit kunnen komen

(Lasst mir Zeit, Die selbstständige Bewegungsentwickelung des Kindes bis zum freien Gehen E. Pikler)

“If we give children enough space and possibilities for free movement, they will move as beautifully and gracefully as animals: nimbly, simply, confidently and naturally” Dr. Emmi Pikler

Dat de buikligging belangrijk is voor de ontwikkeling van je baby, dat zal ik nooit tegenspreken. Wat ik echter wel tegenspreek is het belang van de buikligging vanaf de geboorte en de opbouw van buikligtijd voor jonge baby´s. Het feit wil namelijk dat wanneer je een baby op laat groeien  vanuit vrije bewegingsontwikkeling en jij de juiste randvoorwaarden weet te schetsen, de baby op een dag helemaal zelfstandig zal kiezen voor buikligtijd en dan is je baby comfortabel in deze houding en zal hij met veel plezier op zijn buik liggen te spelen. Tot die tijd pleit ik voor liggen op de rug ook tijdens het spelen!

De algemene overtuiging is dat baby’s minder zouden bewegen wanneer zij plat op hun rug gelegd worden tijdens het spel, dat we een baby op de buik moeten stimuleren zodat de baby meer zal bewegen. Maar is dat wel zo?

In het boek: ‘Mein baby entdeckt sich und die Welt’, beschrijft Monika Aly Fysiotherapeut en Piklerdocent het zeer duidelijk:

“Op de buik gelegd, kan de baby de eerste drie maanden het hoofd slechts met grote inspanning optillen. Aangezien de schouders en bovenste rugspieren nog niet voldoende ontwikkeld zijn, kan hij zijn (in verhouding tot zijn lichaam) nog te zware hoofd alleen door zijn nekspieren volledig aan te spannen optillen. Dit veroorzaakt extra spanning en vermoeidheid.

Daarbij kan de baby liggend op de buik zijn armen niet voldoende bewegen en niet vrij met zijn benen trappelen. Vanwege de beperkte bewegelijkheid van de benen, worden de voeten ongelijk en overwegend aan de binnenkant belast.

Qua lichamelijke en cognitieve ontwikkeling biedt rugligging daarentegen de pasgeborene de mogelijkheid zijn hoofd van links naar rechts te bewegen en om zich heen te kijken. Hierdoor worden geleidelijk de nek- en rugspieren sterk genoeg om zijn hoofd in het midden te kunnen houden. Hij kan ongehinderd trappelen, benen en voeten in alle richtingen bewegen. Dit bevordert tevens een gezonde ontwikkeling van de heupgewrichten, aangezien de heupkop door het trappelen de vorming van de heupkom stimuleert. De buikspieren die in de buikligging worden verwaarloosd, worden op de rug juist geactiveerd.

Hij kan zijn armen optillen en al snel vrij door de lucht bewegen, de handen naar de mond brengen en wat later ernaar kijken. Deze eerste grote coördinatie-prestatie kan hij alleen liggend op zijn rug uitvoeren. In deze positie kan hij bovendien zien wie er naar zijn bed of speelplek komt, wie hem aanspreekt en oppakt.”

Afgeplat hoofd

Hoe zit het dan met het afgeplatte achterhoofd, een vraag die ik regelmatig gesteld krijg. Hoe kan je baby een ‘mooi’ rond gevormde hoofd ontwikkelen als je, je kind alleen maar op zijn rug neerlegt? Het is een algemene overtuiging, dat een afgeplat hoofdje wordt veroorzaakt door te veel rugligtijd voor de baby. Het tegengif? “Tummy Time(builkligtijd)” volgens velen, maar is dat wel zo?

Wanneer we spreken over de rugligging als belangrijkste en meest natuurlijke uitgangspunt voor de baby om zich verder te kunnen ontwikkelen, kunnen we dit niet los zien van de randvoorwaarden; hoe leg je je baby op zijn rug te spelen.

Stel je voor dat je hier op deze wereld gloednieuw bent en alles voor het eerst ziet en hoort … het is allemaal interessant en boeiend, je wilt zoveel mogelijk onderzoeken en in je opnemen. Een schaduw op de grond, het zonnetje die door het raam schijnt, de blaadjes die door de lucht dwarrelen…. Voetstappen van mama, je broertje die langs loopt, een auto die buiten voorbij rijdt… Al deze dingen leiden ertoe, dat je baby zijn hoofd draait. Je baby wil onderzoeken vanuit welke richting dit interessante geluid, het beeld of deze beweging komt. Het zijn juist deze frequente momenten van bewegen en draaien met het hoofd, die na verloop van tijd, ervoor zorgen dat de schedelplaten gelijkmatig samensmelten – waardoor een gladde en ronde hoofdvorm ontstaat.

Iets wat zeer belangrijk is, let erop dat je baby geen uitgesproken voorkeurspositie heeft, het geen moeilijkheid, pijn of een afkeer heeft om zijn hoofd een bepaalde kant op te draaien. Vaak kunnen pasgeborenen een beetje “vastzitten”, ze hebben dan wat verdere ondersteuning van bijvoorbeeld een osteopaat nodig om weer echt vrij te kunnen bewegen. (Overigens is het normaal dat je pasgeboren baby nog een beetje ‘scheef’ ligt, dat zijn hoofd voornamelijk één kant op ligt, dat is volkomen normaal.)  Observeer je baby en zorg ervoor dat hij zijn hoofd vrij (pijnloos) naar beide kanten kan bewegen. Wanneer je jonge baby zijn hoofd in een neutrale positie ligt, met zijn nek vrij, kan hij zijn hoofd vrij bewegen. En zal je baby van nature zijn hoofd constant draaien en bewegen. En biedt het vrij kunnen spelen vanuit de rugligging zoveel meer comfort en ontspanning. Daarmee is de angst dat je baby een afgeplat achterhoofdje zal ontwikkelen ongegrond.

Echter, alleen je baby op de rug leggen is niet voldoende. Om je baby de mogelijkheden te geven met zijn hoofd te draaien en bewegen, is de ondergrond waar je je baby oplegt van essentieel belang.

Denk je eens in: als jij in je lekkere zachte bed ligt. Je hoofd comfortabel op een kussen. Je woelt een beetje tot je de beste en meest fijne positie gevonden hebt, voorlopig hoef jij je niet meer te bewegen.  Wat,  als je nu opstaat van je zachte matras en op de harde, stevige vloer gaat liggen. Wat doet dat met je? En vooral wat doet dat met je aantal bewegingen en draaiing van onder anderen je hoofd? Je ligt nu heel wat minder stil hè! Je hoofd draait regelmatig om weer een nieuwe positie te zoeken.

Dit is exact hoe het werkt bij je baby. Wanneer wij een baby van veel comfort voorzien, een heerlijk zacht kussen om op te spelen, een zacht matras om op te liggen. Betekent dit direct heel wat minder draaiingen en bewegingen met zijn hoofd. Geef je baby een stevige ondergrond om op te spelen, een plek om actief te zijn, en je zult zien je kind is volop in beweging.  Dat hoeft niet de koude kale vloer te zijn, daar mag gerust een dun kleedje op liggen. Hou er wel rekening mee, dat dit kleedje niet mee draait met je kind en stevig vast ligt zodat het geen belemmering vormt in zijn bewegingsspel. Zo bied je, je baby volop bewegingsvrijheid tijdens zijn spel vanuit de voor hem meest ontspannen houding. En hoef je geen angst te hebben voor een afgeplat achterhoofd.

Dan is het ook nog zeer van belang dat je kijkt naar de materialen die je aanbiedt aan je baby. Eén van de meest populaire speelgoedmaterialen voor baby´s is de babygym of ook wel activity boog of speelboog genoemd. Een boog van hout of kunststof, met hieraan verschillende speeltjes die je boven je baby kan plaatsen. Het idee erachter is dat je kind op die manier iets leuks heeft om naar te kijken, tegen aan te slaan en mee te spelen. Echter, wat doet die boog met de beweging van het hoofd van je baby? Juist, deze creëert een stil liggend hoofd.

Deze speelboog boven je baby zorgt eigenlijk voor een soort televisie effect. In plaats van dat je baby actief met zijn hoofd beweegt. Biedt deze speelboog zoveel prikkels dat hij zijn hoofd niet meer hoeft te bewegen, al zou je kind iets anders willen zijn ogen gaan automatisch naar de speelboog. Net zoals die van jou automatisch naar de bewegende beelden op de televisie gaan.

Doordat je baby onder de speelboog, al liggend op zijn rug, juist met zijn hoofd erg stil blijft liggen. En het nu juist de frequente momenten van bewegen en draaien met het hoofd zijn, die na verloop van tijd, ervoor zorgt dat de schedelplaten gelijkmatig samensmelten – waardoor een gladde en ronde hoofdvorm ontstaat, is die babygym, die activityboog, speelboog of een mobile boven je baby zijn hoofd niet zo´n goed idee.

 Maar wat bied je dan wel aan? Het meest interessante speelgoed voor je jonge baby in de eerste periode, is zijn eigen lichaam en dan met name zijn eigen handen. Een nadeel van de buikligging is dan ook, dat je kind zijn handen niet kan ontdekken, de handen van je baby zijn dan nodig voor de steun, om het nog (veel) te zware hoofd recht omhoog te houden.

Juist vanuit de rugligging heeft je kind alle kans en volop gelegenheid zijn eigen handen te ontdekken. Die handen waar wij mensen zoveel mee doen en zoveel mee kunnen. Om uit te vinden wat er allemaal met handen kan, heeft een baby tijd, ruimte en rust nodig om ze voorbij te zien komen, te ervaren dat hij ze kan sturen, ze in zijn mond te stoppen, met de ene hand de andere te pakken, vingers te buigen en strekken, zijn pols te bewegen etc..  Daarnaast legt de ontdekking van de handen  het fundament voor de oog-hand coördinatie en tegelijkertijd ontwikkeld je baby een grote concentratieboog. Daarmee is speelgoed de eerste periode eigenlijk nog overbodig. En biedt het vrij kunnen spelen vanuit de rugligging volop de mogelijkheid voor je kind om zijn eigen handen te ontdekken en geeft het hem en stevige basis voor de rest van zijn leven.

Zodra je speelgoed aan gaat bieden plaats je de materialen rond de baby, zodat je kind zelf kan kiezen waar hij mee wil gaan spelen. Door het materiaal naast je kind te plaatsen in de zogenaamde speelboog rond je kind (dus niet boven je kind) stimuleert dit je baby ook weer om zijn hoofd actief te draaien om zijn speelgoed te kunnen bekijken, te betasten en te kunnen grijpen. Op deze manier biedt de rugligging alle voordelen en zal je baby met veel plezier actief in beweging zijn tijdens zijn wakkere speelmomenten, zonder angst te hoeven hebben voor een afgeplat hoofdje of een voorkeurpositie.          

Mijn antwoord op de vraag buik of rug

Vanuit mijn expertise adviseer ik altijd de rugligging voor de baby. Neem hierbij de randvoorwaarden in acht zo zal je baby met veel plezier volop in beweging zijn.

Mijn conclusie, leg je baby op de rug op een stevige ondergrond te spelen. Gebruik geen mobiles of speelbogen, maar zet enkele speeltjes rond je baby. En laat hem tijdens zijn speelmomenten actief spelen eerst op zijn rug en later verkiest je baby vanzelf zijn buik om op te gaan spelen. Vraag jezelf af, waarom zoveel haast, een baby zal gemiddeld rond zijn 4e a 5e maand op zijn zij en later op zijn buik rollen en met veel plezier op zijn buik spelen. Deze wijze van omgang met je baby geeft veel meer rust en ruimte om te genieten van het zelfstandig spel van je baby zonder allerlei tricks uit de kast te moeten halen om hem tevreden te stellen op zijn buik.