Rondom het gebruik van een grondbox hangen heel wat vooroordelen, zo hoor ik regelmatig:

• Dat is net een gevangenis voor de baby’s
• We werken verticaal een grondbox past daar niet bij
• Een grondbox belemmert de interactie tussen de kinderen
• Baby’s zijn niet graag in een grondbox
• We vinden vrij bewegen voor de kinderen belangrijk een grondbox belemmert dit

Stel je voor jij bent die ouder die haar baby van drie maanden voor de eerste keer naar de kinderopvang brengt. Tot nu toe was je thuis bij je baby en is je baby de rust van jullie woonkamer gewend. Op het kinderdagverblijf sta je met je baby in je armen, de peuters rennen actief in het rond, je ziet kinderen rondkruipen en actief spelen. Waar kun jij je baby neerleggen, waar voelt het veilig? Als je dan gezegd wordt; leg hem maar op het kleed op de grond, hoe voelt dit dan? Je kleintje op een kleed leggen te midden van de peuters, de kruipers…

Een grondbox heeft vele voornamelijk positieve mogelijkheden, natuurlijk valt of staat alles met hoe je ermee omgaat en de keuze voor welke grondbox je gebruikt.

De grondbox als allerfijnste plekje voor de baby

Wanneer jij de grondbox zo inricht dat dit het allerfijnste plekje in de groep is voor de baby, voorzien van zorgvuldig geselecteerd materiaal. Hoe kun je het dan een gevangenis noemen? Overigens is de interpretatie van een gevangenis iets wat volwassenen eraan geven, niet wat de baby eraan geeft. Voor de baby is het de fijnste plek om te zijn, daar liggen ten slotte zijn fijnste speeltjes.

Wanneer je de baby een met zorg ingerichte grondbox aanbiedt, op een passende plek in je ruimte is de grondbox juist de fijnste plek om te zijn. Een plek waar de baby zich emotioneel en fysiek veilig voelt door de grenzen die de grondbox hem geeft.

De grondbox als de plek om te kunnen bewegen

Vaak hebben we de overtuiging dat de grondbox belemmerend is ten aanzien van de bewegingsontwikkeling. Echter niets is minder waar, een jonge baby beweegt in een grondbox juist meer, vrijer en gevarieerder dan op het moment dat je de baby op een kleed in je ruimte neerlegt. Beeld je maar eens in, als ik je vraag op een overvol plein te gaan liggen en daar je Yogaoefeningen te doen, hoe zou dat voelen? Voel je, je veilig? Kom je tot beweging, of verstijf je? Als ik je daarentegen een plek aanbied die begrensd is, waar je niet zomaar omver gelopen kunt worden, waar er een veilige sfeer is om je vrij uit te kunnen bewegen liggend op de grond, hoe zou dat voor je zijn? Kom je nu wel in beweging?

Een grondbox biedt de baby een fysiek en mentaal veilige plek, juist dat is nodig om in beweging te kunnen komen. De baby hoeft niet constant alert te zijn voor mogelijk ‘gevaar’.

Doordat de baby in de grondbox een fysiek en mentaal veilige plek aangeboden krijgt, niet zomaar onder de voet gelopen kan worden niet alert hoeft te zijn voor de spelende peuter. Zal de baby juist meer tot beweging komen.

Daarnaast hebben baby’s veel meer vloertijd en dus tijd om te bewegen wanneer we werken met een grondbox. Stel je voor jij werkt op een groep met 18 kinderen, jij bent een peuter aan het helpen op het toilet, je collega is even in de keuken om het fruit te halen. Wat doen we dan al snel met de baby? Vanuit veiligheidsoverwegingen zetten we de baby in een ‘veilige’ wipstoel, zodat er niets kan gebeuren als je er niet bij kunt zitten op het kleed.

Ook voor begeleiders geeft de grondbox heel veel rust, je weet dat als de baby in de grondbox ligt de baby daar veilig is. Dat je even op kunt staan om een ander te helpen zonder dat je eerst de baby in veiligheid moet brengen.

De grondbox en contact

De overtuiging dat een grondbox niet past in een verticale werking durf ik ook in vraag te stellen. Een baby is geen peuter en een peuter geen baby, beiden hebben andere behoeften en zijn nog egocentrisch gericht.

Om tot betrokken spel te kunnen komen heeft een kind een veilige plek nodig, een yes-place en een plek die aangepast is aan zijn noden ten aanzien van het materiaal. Door een baby op de grond te leggen te midden van de peuters, kiezen we er vanuit veiligheidsoverwegingen voor bepaald materiaal niet aan de peuter te geven daar het niet veilig is voor de baby. Ook vragen we van de peuter rekening te houden met de baby ook al kan hij dat eigenlijk nog niet. De speelplek wordt daardoor steeds minder een yes-place.

Het betrokken spel van de baby wordt ook beperkt doordat de baby geen eigen veilige plek heeft en daardoor veel alerter gericht is op de buitenwereld, in plaats van op kunnen gaan in zijn eigen spel.

Maar er ontbreekt toch wel contact tussen de baby en peuter als we een grondbox gebruiken en ze leren zoveel van elkaar?  Ook bij deze stelling durf ik je te vragen, is dat zo?

Wanneer een baby zich fysiek, mentaal en emotioneel veilig voelt, staat de baby open voor contact. Als de peuter ervaart dat hij een eigen plek heeft om betrokken te kunnen spelen zonder steeds te horen; Nee, pas op, kijk uit want daar ligt de baby… Is het contact misschien wel positiever.

De spijltjes zijn een belemmering voor ons als volwassenen, wij zien een gevangenis. Voor kinderen onderling is dat geen belemmering, zij zien elkaar, raken elkaar aan en komen tot een positieve interactie.

Een grondbox, tja het woord zegt het al, is op de grond. Dat maakt ook dat baby’s juist gemakkelijk interactie kunnen hebben met de andere kinderen, dat maakt dat de baby vanaf zijn eigen hoogte op de grond de groep kan overzien. Een box op hoogte, die we regelmatig gebruiken creëert daarentegen juist letterlijk afstand tussen de kinderen.   

De grondbox en een grotere spelbetrokkenheid

Kortom ik ben een absolute voorstander van het gebruik van een grondbox in de kinderopvang, mits we deze op de juiste manier gebruiken en het een grondbox met spijltjes is.

Het fijne is, laatst werd mijn visie op de grondbox door een oud-collega bevestigd. Zij doet momenteel een 0-meting bij een grote kinderopvangorganisatie. Vanuit haar onderzoek, evenals vanuit het onderzoek van haar collega, bleek dat op de groepen waar er gebruik gemaakt wordt van een grondbox de baby’s een hoger welbevinden hebben en een grotere spelbetrokkenheid. Geen gevangenis dus, maar de allerleukste speelplek voor de baby!

Gebruik jij een grondbox?  

Liefs Moniek Neumann

Foto van Helen Armstrong

Mama, vind je mijn tekening mooi?
Mama, kijk eens wat ik kan?
Mama, kijk hoe hoog mijn toren is?
Mama, heb ik dit goed gedaan?

Herkenbaar voor iedere ouder denk ik.
Hoe reageer je op deze vragen van je kind.
Vandaag is het nationale dag van de complimenten.
Waarom zou je, je kind complimenten geven of juist niet?
Wat doet een compliment met je kind, wat levert het op of juist niet…

Stop met complimenteren
Alfie Kohn, een Amerikaanse sociaal wetenschapper, is van mening dat we beter stoppen met het geven van complimenten en het prijzen van kinderen.
Hij geeft vijf redenen om te stoppen met complimenteren:

1) Met complimenten manipuleren we kinderen, want we willen zo graag dat kinderen zich gedragen op een manier die ons uitkomt.
2) Complimenten leiden tot verslaving en maken kinderen afhankelijk van de goed- of afkeuring van volwassenen. Ze worden er onzeker van en leren niet zelf beoordelen of hun gedrag al dan niet bijdraagt aan geluk van henzelf en anderen. Complimenten ontnemen een kind het plezier in de dingen en de kans om ten volle te genieten als hen iets lukt, wordt hen ontnomen: ze zullen eerder vragend in de richting van jou kijken; Is het goed zo?
3) Complimenten leiden tot minder presteren, je moet het de volgende keer minstens zo goed doen om weer een compliment te krijgen. Zo zal je minder onbevangen aan een volgende uitdaging beginnen. De spanning die dit meebrengt staat optimaal presteren in de weg.
4) Met complimentjes geven verdwijnt de belangstelling, uit wetenschappelijk onderzoek zou blijken dat kinderen hun enthousiasme in tekenen of welke andere bezigheid ook, verliezen naarmate ze er meer voor geprezen worden.
5) Door geprezen te worden verschuift er iets in een kind, kinderen zullen bepaalde dingen doen omdat jij dit op prijs stelt.

Ik vind het een duidelijke boodschap en kan me hier zowel als moeder als professional zeker in vinden. Toch ontsnapt mij nog regelmatig een: Goed zo! Wanneer mijn kind iets doet waar ik van onder de indruk ben of als één van hen iets vraagt.
Of ik reageer, op de vraag van mijn dochter, of ik iets mooi vind met: Heel mooi gedaan.
Dan denk ik vervolgens, oei dat was niets meer of minder dan een waarde oordeel of complimentje met weinig inhoud.

Laat het innerlijk plezier van je kind zijn zelfmotivatie zijn
Magda Gerber, pedagoog uit de Verenigde staten, bracht onder anderen het werk van Emmi Pikler richting Amerika. Zij staat erom bekend ouders en verzorgers te leren hoe ze baby’s kunnen begrijpen. En hoe ze vanaf de geboorte respectvol met hen kunnen omgaan.
Zij geeft ook aan dat het beter is terughoudend te zijn met kinderen complimenteren:

´Laat het innerlijk plezier van je kind zijn zelfmotivatie zijn. Je kunt lachen om wat je kind doet en je echte gevoelens tonen, maar ben terughoudend in het geven van overdreven complimenten. Maak niet steeds ophef over ieder klein ding en applaudisseer niet voortdurend. Als je dit doet, gaat je kind bevestiging en bevrediging zoeken in externe bronnen. Ze kan verslaafd raken aan prijzen. In plaats van een onderzoeker wordt ze een entertainer die hunkert naar publiek en applaus. Prijzen onderbreekt en verstoort het leerproces van een kind. Ze stopt met wat ze doet en focust op jou. Daarbij keert ze soms niet terug naar de eigen activiteit. ´ Magda Gerber

Goed zo
Die goed zo, die we als ouders zo vaak gebruiken, om aan te geven wat je verwacht of om te reageren op iets waarvan je onder de indruk bent of te reageren op een vraag van je kind. Is niets meer of minder dan een waarde oordeel en uiteindelijk een verwachting.
Tijdens de speelgroepen valt het me ook regelmatig op, dat wanneer het kind mooi speelt, een ware ontdekking heeft en echt op gaat in zijn spel. Die, ´Goed zo´ van de ouder ook echt storend en onderbrekend is. Vaak wanneer de ouder reageert op een mooi spel van een kind met, ´Goed zo´, stopt het spel en de ogen van het kindje gaan naar de ouder.

Maar hoe doe je dat dan, opvoeden zonder complimentjes?
Wat kun je als ouder dan wel doen, als je kind iets doet waar je van onder de indruk bent.
En wat kun je zeggen in plaats van goed zo?

Dank je wel. Soms volstaat het om simpelweg te bedanken. Je kind voelt zich gewaardeerd en je leeft beleefdheid voor.
Beschrijf. Kinderen willen niet steeds goed- of afgekeurd worden, maar wel graag gezien. Als je beschrijft wat je ziet, ´Hé, je hebt je kleren al aan´, hoef je geen waardeoordeel uit te spreken.
Zeg wat het met jou doet. Als je zegt wat voor jou prettig of handig is, zal dat je kind een goed gevoel geven. ´Ik vind het fijn dat je, je blokken in de mand gedaan hebt, dan hoeven we ons nu niet zo te haasten. ´ Kinderen willen heel graag nuttig en behulpzaam zijn.
Stel vragen. Als jij hard hebt gewerkt aan een project, wil je misschien ook wel meer aandacht voor je inspanning dan alleen: Goed zo! Als je kind een enorme blokkentoren heeft gebouwd kun je interesse tonen door vragen te stellen: Vertel eens iets meer over je toren? Wie woont er in je toren? Ik zie een deur, waar gaat die naar toe?….
Zeg even niets en geniet in stilte. We zijn geneigd om in te breken in het spel van ons kind, om te laten merken hoe fijn we het vinden dat ze rustig aan het spelen zijn, maar daarmee verstoor je het spel, de gedachten, het onderzoek. Soms las je kind in zijn spel zit, kun je dus beter even niets zeggen.

Kijk en geniet!
Is je kind mooi aan het spelen en gaat het volledig op in zijn spel…..Geniet in stilte en neem eens de tijd echt te kijken wat je kind aan het doen is.
Dat wil ik de ouders meegeven tijdens de speelgroepen en de studenten tijdens de opleiding ‘Kijk eens wat ik kan’ – Babyspecialist.
Als je echt eens de tijd neemt te kijken naar het spel van kinderen dan zie je zoveel mooie ontdekkingen, ontwikkelingen en creativiteit hoe jong ze ook nog zijn.
Probeer je te verdiepen in wie je kind is, waar zijn interesses liggen en wat het nodig heeft.
Kijken en genieten is zo veel waardevoller dan die goed zo!

Uiteindelijk gaat het om onvoorwaardelijke liefde voor je kind.
Als je, je kind vooral prijst en complimentjes geeft als ze zich naar je wensen gedragen en je uiting geeft aan je irritatie of boosheid als dat niet zo is, leer je je kind dat liefde voorwaardelijk is….Alfie Kohn

Of mij dat altijd lukt?
Nee hoor, ik ben ook maar een mens en dat lijkt me ook helemaal geen probleem.
Naast al die momenten van kijken en genieten van het spel van mijn kinderen en de kinderen van de speelgroep. Naast de dankjewel, het beschrijven, vragen stellen en aangeven wat het met mij doet. Komt er ook zeker af en toe een: ´Goed zo´ richting mijn kinderen en soms is dat gewoon even voldoende.