Vrije bewegingsontwikkeling is een van de belangrijkste uitgangspunten van mijn werk, als je het mij vraagt is een vrije bewegingsontwikkeling de beste voorbereiding op school – op het leven. Schoolrijpheid kunnen we het beste aflezen aan de uitrijping van de bewegingsontwikkeling. In het boek: ‘Help waarom vallen er zoveel kinderen uit op school’ schets Guy Stevens dit ook heel duidelijk.

Ontwikkeling stimuleren

De ontwikkeling van de baby willen we graag zo goed mogelijk stimuleren, heel belangrijks is dat je niet forceert. Helaas forceren we veel sneller dan we ons soms van bewust zijn, die helpen de hand, het liefdevol neerzetten van je baby…

Wanneer een baby niet zelf heeft leren zitten, maar wordt ‘neergezet’ mist het de balans die nodig is om goed te kunnen zitten. Het kost een baby alle kracht en energie om te blijven zitten, hij moet balanceren, zijn evenwicht bewaren en dat voelt weinig ontspannen. De algemene gedachte is dat de baby hierdoor leert en kan oefenen om het uiteindelijk zelf te kunnen.

Echter een baby leert hierdoor niet beter zitten. Wat een baby wel leert is dat het afhankelijk is van een volwassene en niet kan vertrouwen op zijn eigen lichaam en zijn eigen kunnen. De spieren die hij nodig heeft om zelf tot zitten te kunnen komen worden niet geoefend als hij neergezet wordt (kijk maar eens naar zijn gebogen houding). De spieren van de buik en de rug worden sterk door ze te gebruiken tijdens het liggend spelen op de grond. Pas als een baby zichzelf kan oprichten tot zit, zijn zijn spieren klaar voor het rechtop zitten.

Wist je dat baby’s die vaak in de zithouding zitten, snel verveeld kunnen raken wanneer je ze op de rug of buik wil laten spelen?

Natuurlijk verloop van de bewegingsontwikkeling

Tijdens de natuurlijke verloop van de bewegingsontwikkeling gaan baby’s eerst omrollen, hun hoofd oprichten, tijgeren/ sluipen, kruipen daarna leren ze om zelf in de zitpositie te komen. Kijkend naar deze verloop van de bewegingsontwikkeling is dit ook zeer logisch opgebouwd, van horizontaal – het volledig plat liggen op de grond- naar verticaal – het zelfstandig rechtop staan en lopen -. Door het oefenen op zijn rug en op zijn zijde krijgt de baby controle over zijn nekspieren. Zodra hij op zijn buik kan rollen richt hij zijn hoofd op, in de verloop van horizontaal naar verticaal is het oprichten van het hoofd de eerste stap. Eenmaal op zijn buik rekt de baby zich uit, buigt en strekt zich. Op deze manier oefent de baby al zijn spieren in zijn romp die nodig zijn om uiteindelijk op zijn eigen unieke manier  zich te verplaatsen door middel van rollen, tijgeren/ sluipen. De vervolg stap van horizontaal naar verticaal is dat zijn romp loskomt van de vloer, de baby gaat kruipen en komt zelfstandig tot zitten.

Leg de baby op zijn rug

Het stimuleren van de baby in zijn bewegingsontwikkeling doe je dus door een baby tijdens het spelen op zijn rug te leggen. In de rugligging krijgt een baby volledig steun van de grond en het is daarmee de meest ontspannen en stabiele positie voor een kind. Een positie waarin hij zelf competent kan zijn. Zo leert een baby van jongs af aan dat hij kan vertrouwen op zichzelf en op zijn eigen lichaam. Wanneer een baby de gelegenheid krijgt zelf alles te leren, geeft dat enorm veel zelfvertrouwen, zelfkennis en beheersing van zijn lichaam.

Hersenontwikkeling

Daarnaast is er nog een zeer belangrijk aspect, dat te maken heeft met de hersenontwikkeling. Een baby wordt geboren met twee hersenenhelften die nog nauwelijks met elkaar verbonden zijn. Het doorkruisen van het midden kan hij nog niet, omdat hiervoor de verbindingen tussen de hersenhelften noodzakelijk zijn. Je kunt dit herkennen door te zien dat een baby met zijn handen nog alles synchroon doet. Wanneer de baby in zijn ene hand een speeltje heeft en hier mee rammelt, zal je zien dat zijn andere hand meebeweegt. Het juist doorlopen van de motorische/ bewegingsontwikkeling is hierbij van groot belang en creëert vele verbindingen tussen de hersenhelften.  Hoe vaker een baby de gelegenheid krijgt om het rollen te oefenen, hoe meer er gewerkt wordt in de hersenen om de verbindingen tussen de hersenhelften stevig op te bouwen.

Een baby die door de volwassenen altijd in een ‘zittende’ positie wordt neergezet, krijgt niet de gelegenheid om deze verbindingen stevig op te bouwen. Je stimuleert de ontwikkeling van een baby het best door hem de tijd te gunnen alles op zijn of haar eigen tempo te doen. Het ene kind is daar sneller mee dan de ander en dat is helemaal oké. Het belangrijkste is dat een baby in beweging is.

De uiterste staat van de uitrijping van de bewegingsontwikkeling is, het volledig stil kunnen zitten. Volledig stil zitten leer je door eerst veel te bewegen en kun je pas als je bewegingsontwikkeling volledig is uitgerijpt. Terugkomend bij de schoolrijpheid, van kinderen wordt verwacht zodra ze naar het eerste leerjaar gaan dat ze stil kunnen zitten. Om dat te kunnen zullen we baby’s, peuters, kleuters dus vooral veel moeten laten bewegen. Natuurlijk blijft bewegen essentieel ook voor oudere kinderen en volwassenen. Want de alarmbellen klinken tegenwoordig heel hard; ‘We zitten te veel en te vaak’ Laten we dan uitgaan van jonge geleerd is oud gedaan en de baby volop zelf laten bewegen!

Steun de missie en campagne van EigenWijs:

‘Beweging maakt de wereld groter voor onze kinderen‘

En deel dit bericht

Lieve Groet Moniek

En daarom trakteer ik

15 juli de dag dat ik mijn kaarsjes uitblazen mag!!

Vandaag ben ik jarig en dat laat ik natuurlijk niet stilletjes aan mij en ook niet aan jullie voorbijgaan. Met veel liefde trakteer ik jou dan ook op leuke en waardevolle EigenWijze kortingsacties en cadeautjes.

4 is mijn geluksgetal al sinds ik mij kan herinneren, als kind ging het soms zo ver dat ik alles in viervoud wilde doen. De trap op lopen in een veelvoud van 4, in 4 happen mijn koekje op eten, 4 suikerklontjes in de thee (toen nog wel 😉)

Op het moment dat ik 40 werd voelde ik de komende 10 jaar zijn mijn geluksjaren, 10 jaar lang is de 4 het eerste getal in mijn leeftijd. Dit jaar zijn het 43 kaarsjes die ik uitblaas en geef ik op heel wat EigenWijze trainingen 43% korting!!!

Deze actie is enkel de komende 4 dagen geldig, om maar een beetje in mijn geluk sferen te blijven 😊

4 dagen vol korting en cadeautjes speciaal voor jou!

Benieuwd waar ik je allemaal op trakteer:

Je krijgt de komende 4 dagen maar liefst 43% korting op alle onlinetrainingen van EigenWijs

• Online Babyspecialist nu voor €282,15 in plaats van €495,-
• Onlinetraining de Wereld van de eenjarige nu voor€282,15 in plaats van €495,-
• Het onlinespecialistenpakket nu voor €564,30 in plaats van €990,-
• Het beste van twee werelden nu voor €963,30 in plaats van €1690,-

Meld je hieraan:

Joepie ik ben jarig!!! Volop korting op de EigenWijze specialisten trajecten – Eigenwijs

Maar er is meer!

Wil jij graag de EigenWijze Babyspeicliast VIP volgen, waarbij jij een halfjaar lang ondergedompeld wordt in de wondere wereld van de baby en maar liefst 6 keer in de praktijkruimte van EigenWijs komt!

• Op de Babyspecialist VIP krijg jij nu €143,- korting wanneer jij je de komende 4 dage hiervoor inschrijft we starten in maart 2025. Babyspecialist VIP nu voor €1052,-

Meld je hieraan:

cursus babyspecialist – Eigenwijs (eigenwijze.be)

Wil jij meer handvaten voor de inrichting van je ruimte en de keuze voor materialen?

Kom dan zeker naar de unieke Inspiratiedag van EigenWijs op 28 september of 30 november

• Inspiratiedag nu met €24,- korting wanneer jij je de komende 4 dagen inschrijft. Op deze unieke dag word jij letterlijk en figuurlijk ondergedompeld in je ruimte als ondersteunend pedagoog. Nu voor €101,-

Meld je hieraan:

 inspiratiedag 28 september – Eigenwijs (eigenwijze.be)

Ook komt er een nieuw Webinar aan, wil jij erbij zijn? Dat kan nu voor een spotprijsje van €14,-!

• Wennen op een andere manier bekeken. 1 september starten er weer veel nieuwe peuters in de peuterklas, komen er weer heel wat nieuwe baby’s in de kinderopvang, maar hoe gaan we eigenlijk om met het wennen? Kan dat ook anders… Benieuwd wat wennen echt wennen maakt, schrijf je dan zeker in voor het Webinar op 27 augustus de komende 4 dagen voor €14,-

Meld je hieraan:

Wennen op een andere manier bekeken (webinargeek.com)

Ben jij mama of papa en wil je ook graag een cadeautje van EigenWijs ontvangen. Ook voor jou heb ik een traktatie!

• De verbindende en leerzame cursus SpeelRuimte gaat in september terug van start. Wanneer jij je de komende vier dagen aanmeldt kun je meedoen met een korting van €24,- dus nu geen €125,- maar waardevolle speelmomenten met je kindje en informatieve avonden voor maar €101,-

Meld je hieraan:

inschrijvingen – Eigenwijs (eigenwijze.be)

Dit is niet het enige

• Gaat jouw kindje binnenkort de stap maken naar de kinderopvang of start jouw kindje 1 september in de peuterklas en ben je benieuwd hoe je van de eerste wenperiode een warme, zachte overgang kunt maken? Ook voor jou is het Webinar: Wennen op een andere manier bekeken. Dit Webinar kun je de komende vier dagen aanschaffen voor een spotprijsje van €14,- en wordt 27 augustus live uitgezonden, met natuurlijk een terugkijklinkje!

Meld je hieraan:

Wennen op een andere manier bekeken (webinargeek.com)

Dit is je kans 4 dagen op een rij verwen ik jou met super kortingen, zulke unieke en hoge kortingen heb ik nog nooit gegeven!

Ben je erbij?

Ik kan bijna niet wachten om je te mogen ontvangen.

Liefs Moniek

Rondom het gebruik van een grondbox hangen heel wat vooroordelen, zo hoor ik regelmatig:

• Dat is net een gevangenis voor de baby’s
• We werken verticaal een grondbox past daar niet bij
• Een grondbox belemmert de interactie tussen de kinderen
• Baby’s zijn niet graag in een grondbox
• We vinden vrij bewegen voor de kinderen belangrijk een grondbox belemmert dit

Stel je voor jij bent die ouder die haar baby van drie maanden voor de eerste keer naar de kinderopvang brengt. Tot nu toe was je thuis bij je baby en is je baby de rust van jullie woonkamer gewend. Op het kinderdagverblijf sta je met je baby in je armen, de peuters rennen actief in het rond, je ziet kinderen rondkruipen en actief spelen. Waar kun jij je baby neerleggen, waar voelt het veilig? Als je dan gezegd wordt; leg hem maar op het kleed op de grond, hoe voelt dit dan? Je kleintje op een kleed leggen te midden van de peuters, de kruipers…

Een grondbox heeft vele voornamelijk positieve mogelijkheden, natuurlijk valt of staat alles met hoe je ermee omgaat en de keuze voor welke grondbox je gebruikt.

De grondbox als allerfijnste plekje voor de baby

Wanneer jij de grondbox zo inricht dat dit het allerfijnste plekje in de groep is voor de baby, voorzien van zorgvuldig geselecteerd materiaal. Hoe kun je het dan een gevangenis noemen? Overigens is de interpretatie van een gevangenis iets wat volwassenen eraan geven, niet wat de baby eraan geeft. Voor de baby is het de fijnste plek om te zijn, daar liggen ten slotte zijn fijnste speeltjes.

Wanneer je de baby een met zorg ingerichte grondbox aanbiedt, op een passende plek in je ruimte is de grondbox juist de fijnste plek om te zijn. Een plek waar de baby zich emotioneel en fysiek veilig voelt door de grenzen die de grondbox hem geeft.

De grondbox als de plek om te kunnen bewegen

Vaak hebben we de overtuiging dat de grondbox belemmerend is ten aanzien van de bewegingsontwikkeling. Echter niets is minder waar, een jonge baby beweegt in een grondbox juist meer, vrijer en gevarieerder dan op het moment dat je de baby op een kleed in je ruimte neerlegt. Beeld je maar eens in, als ik je vraag op een overvol plein te gaan liggen en daar je Yogaoefeningen te doen, hoe zou dat voelen? Voel je, je veilig? Kom je tot beweging, of verstijf je? Als ik je daarentegen een plek aanbied die begrensd is, waar je niet zomaar omver gelopen kunt worden, waar er een veilige sfeer is om je vrij uit te kunnen bewegen liggend op de grond, hoe zou dat voor je zijn? Kom je nu wel in beweging?

Een grondbox biedt de baby een fysiek en mentaal veilige plek, juist dat is nodig om in beweging te kunnen komen. De baby hoeft niet constant alert te zijn voor mogelijk ‘gevaar’.

Doordat de baby in de grondbox een fysiek en mentaal veilige plek aangeboden krijgt, niet zomaar onder de voet gelopen kan worden niet alert hoeft te zijn voor de spelende peuter. Zal de baby juist meer tot beweging komen.

Daarnaast hebben baby’s veel meer vloertijd en dus tijd om te bewegen wanneer we werken met een grondbox. Stel je voor jij werkt op een groep met 18 kinderen, jij bent een peuter aan het helpen op het toilet, je collega is even in de keuken om het fruit te halen. Wat doen we dan al snel met de baby? Vanuit veiligheidsoverwegingen zetten we de baby in een ‘veilige’ wipstoel, zodat er niets kan gebeuren als je er niet bij kunt zitten op het kleed.

Ook voor begeleiders geeft de grondbox heel veel rust, je weet dat als de baby in de grondbox ligt de baby daar veilig is. Dat je even op kunt staan om een ander te helpen zonder dat je eerst de baby in veiligheid moet brengen.

De grondbox en contact

De overtuiging dat een grondbox niet past in een verticale werking durf ik ook in vraag te stellen. Een baby is geen peuter en een peuter geen baby, beiden hebben andere behoeften en zijn nog egocentrisch gericht.

Om tot betrokken spel te kunnen komen heeft een kind een veilige plek nodig, een yes-place en een plek die aangepast is aan zijn noden ten aanzien van het materiaal. Door een baby op de grond te leggen te midden van de peuters, kiezen we er vanuit veiligheidsoverwegingen voor bepaald materiaal niet aan de peuter te geven daar het niet veilig is voor de baby. Ook vragen we van de peuter rekening te houden met de baby ook al kan hij dat eigenlijk nog niet. De speelplek wordt daardoor steeds minder een yes-place.

Het betrokken spel van de baby wordt ook beperkt doordat de baby geen eigen veilige plek heeft en daardoor veel alerter gericht is op de buitenwereld, in plaats van op kunnen gaan in zijn eigen spel.

Maar er ontbreekt toch wel contact tussen de baby en peuter als we een grondbox gebruiken en ze leren zoveel van elkaar?  Ook bij deze stelling durf ik je te vragen, is dat zo?

Wanneer een baby zich fysiek, mentaal en emotioneel veilig voelt, staat de baby open voor contact. Als de peuter ervaart dat hij een eigen plek heeft om betrokken te kunnen spelen zonder steeds te horen; Nee, pas op, kijk uit want daar ligt de baby… Is het contact misschien wel positiever.

De spijltjes zijn een belemmering voor ons als volwassenen, wij zien een gevangenis. Voor kinderen onderling is dat geen belemmering, zij zien elkaar, raken elkaar aan en komen tot een positieve interactie.

Een grondbox, tja het woord zegt het al, is op de grond. Dat maakt ook dat baby’s juist gemakkelijk interactie kunnen hebben met de andere kinderen, dat maakt dat de baby vanaf zijn eigen hoogte op de grond de groep kan overzien. Een box op hoogte, die we regelmatig gebruiken creëert daarentegen juist letterlijk afstand tussen de kinderen.   

De grondbox en een grotere spelbetrokkenheid

Kortom ik ben een absolute voorstander van het gebruik van een grondbox in de kinderopvang, mits we deze op de juiste manier gebruiken en het een grondbox met spijltjes is.

Het fijne is, laatst werd mijn visie op de grondbox door een oud-collega bevestigd. Zij doet momenteel een 0-meting bij een grote kinderopvangorganisatie. Vanuit haar onderzoek, evenals vanuit het onderzoek van haar collega, bleek dat op de groepen waar er gebruik gemaakt wordt van een grondbox de baby’s een hoger welbevinden hebben en een grotere spelbetrokkenheid. Geen gevangenis dus, maar de allerleukste speelplek voor de baby!

Gebruik jij een grondbox?  

Liefs Moniek Neumann

Foto van Helen Armstrong

Spelen is essentieel, juist het vrije spel. Spelen wat voortkomt vanuit de intrinsieke motivatie van het kind. Het spel zonder vooraf bepaalde doelen, het spel wat direct gelukkig maakt, het spel wat betekenis geeft aan dat wat de wereld je geeft en dat wat je meemaakt.

Onze maatschappij staat bomvol van geleide activiteiten, onze agenda staat vol van allemaal moetjes. We moeten van de ene werkafspraak naar de anderen, van het ene feestje naar het anderen. Waar is de tijd voor jezelf? Waar is de tijd van het vrij spel en het betekenis geven?

Ook voor kinderen geldt dit, op de opvang is bijna iedere minuut bepaald en ingevuld. Op school heb je als kind nog veel minder bewegingsvrijheid, je moet ten slotte wel de doelen behalen. De vrije tijd bestaat uit hobby’s, scouts waar je geleide spelletjes speelt, de voetbal waar er opgelegde spelregels je spel bepalen. Als je als kind dan eens vrij bent zoek je, een scherm op even rust… maar is dat wel zo?

Vrij spel is essentieel voor kinderen maar ook voor jou als volwassene en daar start het. Als jouw agenda geen ruimte laat voor iets voor jezelf, als jouw agenda aan elkaar hangt van moeten voor een ander. Hoe kun je dan je kind meegeven dat vrij spel, je eigen ideeën volgen, een goed idee is en zeer waardevol! Begin eens met tijd in je agenda in te plannen voor jezelf, voor je eigen vrije beweging en je eigen vrij spel. Wat spelen voor een volwassene is?

Ik heb het dan niet over spelen met barbiepoppen of blokken, nee ik bedoel betekenis geven aan dat wat je doet gedurende de dag. Verwerken wat je meemaakt en dat een plekje geven. Hoe doe je dat? Eigenlijk bestaat volwassen spel voornamelijk uit rollenspel, zoek je beste vriendin op en als vanzelf raak je met haar aan de praat en zul je begrijpen wat ik bedoel met rollenspel. Er is misschien iets gebeurt op je werk, je vertelt iets over je collega die altijd…. Dan kruip je in een rol, je doet voor wat die ander doet. Je vriendin ontvangt en laat je misschien de kant van de collega zien en zo geef je betekenis aan wat je hebt meegemaakt, zo verwerk je je verhaal, je prikkels en dat is essentieel.

Kinderen doen dit ook en ze kunnen niet zonder. Een boosheid op een opdracht van de juf verwerken ze door het uit te spelen met duplo poppetjes. Een ruzie doen ze nog even dunnetjes over door heel hard met de bal te gooien. De hoeveelheid prikkels van alles moetjes komen los en krijgen een plek door heerlijk trampoline te springen, te schommelen, te dwalen in de tuin, met de blokken te bouwen, met de poppen te spelen… waarbij je eigen plan leidend is. Als je het kinderen vraag wat ze het allerliefste doen, blijkt uit onderzoek dat zo goed als alle kinderen aangeven spelen met vriendjes. De leukste tijd op school is voor kinderen dan ook over het algemeen de speeltijd, die wij beschouwen als een pauzetijd en de tijd om te eten. Juist deze tijd is essentieel en zo waardevol. Deze tijd maakt dat je de prikkels kunt verwerken. Krijg je geen mogelijkheden de prikkels te verwerken, betekenis te geven, stress te uiten, te reguleren dan kun je niet tot leren komen… op een bepaald moment is je hoofd gewoon vol en kan er niets meer bij. Vrij spelen is verwerkingstijd en dat is essentieel. 

Vrij spelen is van levensbelang, dat klinkt heel zwaar maar we kunnen er niet omheen. Onderzoek met zoogdieren die spelen – niet alle zoogdieren spelen – wijzen uit dat spelen van levensbelang is. Aapjes die niet de kans krijgen als kleintje te spelen zijn lichamelijk heel kwetsbaar, laten een verstoord sociaal gedrag zien, zijn vaak agressief en in veel gevallen overleven ze niet. Ook bij honden die als pup geen kansen hebben gekregen te kunnen spelen vertonen afwijkend sociaal gedrag.  De natuur is heel efficiënt, dat wat niet nodig is dooft langzaam maar zeker uit. Spelen is bij enkele soorten zoogdieren onafhankelijk van elkaar blijven bestaan. Dat vertelt ons dat vrijspelen essentieel is en een belangrijke functie heeft.

Kortom let’s play!!!

Koppel je los van je telefoon, zoek niet ieder weekend een feestje, attractie op, plan de agenda van je kinderen niet vol met hobby’s en neem zelf ook de ruimte voor je eigen spel.

Vrij spel is ook exact de basis van de Vrije SpeelRuimte, de cursus SpeelRuimte en de SpeelKampjes van EigenWijs. De plek waar kinderen volop vrij kunnen spelen met leeftijdsgenootjes.  Neem gerust vrijblijvend contact op met EigenWijs als je wilt weten wat EigenWijs voor jou kan betekenen.

Tegenwoordig leven we in een controle maatschappij, we willen het liefst alles kunnen controleren, kunnen meten om echt te weten. Iets wat we niet kunnen controleren maakt vaak onzeker…

Hoe zit dat met je baby?

Afgelopen vrijdag had ik de eer een fijn team te mogen inspireren. We hebben de hele dag ons ondergedompeld in kwaliteitsvolle baby opvang. Wat is kwaliteitsvolle baby opvang en welke invloed heb jij daar op.

Ook die dag kwam de rol van de maatschappij voorbij en het willen controleren. De begeleiders merkten op dat ze regelmatig ouders ontvangen die hen hele lijsten overhandigen hoe de zorg voor de baby moet plaats vinden. Er staat duidelijk omschreven hoe laat de fles moet worden gegeven, hoeveel de baby mag/ moet eten, van welk uur tot welk uur de baby dient te slapen en na welk uur de baby niet meer mag slapen…

De bijkomende vraag is, hoe kunnen we dan nog werken op het ritme van het kind? Hoe kunnen we dan nog voldoen aan de behoefte van de baby in de groep. Als hij om 10 uur moe is, maar volgens zijn lijst pas om 11 uur mag slapen… Als hij na anderhalf uur nog lekker ligt te slapen, maar volgens de lijst wakker gemaakt moet worden… Als hij om 12 uur honger heeft maar pas om half een mag drinken…

Een van de begeleiders merkte op, ik voel mij geen professional meer. Ik dien volgens de lijstjes te werken, de signalen die ik op pik, die herken bij de baby daar lijkt het niet langer om te gaan. Dat ik het volgens het lijstje doe, dat primeert.

Iets doen op gevoel, iets wat niet vanuit de wetenschap te verklaren is, iets wat niet te controleren is, maakt vaak onzeker. Misschien is dat wel de reden dat iedere mama en iedere papa onzeker is, ten slotte willen we allemaal het beste voor ons kind. Voor velen zou het zo fijn zijn de controle te kunnen behouden, te kunnen meten en vandaar uit te weten… ik doe het goed!

Helaas kun je, je baby – je kind- niet in een receptenlijstje stoppen. De ene dag is de andere niet. Jij eet de ene dag toch ook meer dan de andere dag. Jij ligt toch ook niet elke nacht even lang te slapen. Jij gaat toch ook het liefst naar bed als je moe bent en eet als je trek hebt?

𝐌𝐢𝐣𝐧 𝐚𝐝𝐯𝐢𝐞𝐬, 𝐯𝐞𝐫𝐭𝐫𝐨𝐮𝐰 𝐞𝐞𝐧 𝐛𝐞𝐞𝐭𝐣𝐞 𝐦𝐞𝐞𝐫 𝐨𝐩 𝐣𝐞 𝐛𝐮𝐢𝐤 𝐠𝐞𝐯𝐨𝐞𝐥!

In onze controle maatschappij lijkt ons hoofd steeds belangrijker te worden. Het hoofd wordt steeds groter en machtiger, maar we vergeten de intelligentie van de rest van ons lichaam. Luister niet alleen naar je hoofd, maar ook naar je hart en naar je buik. Laat je gevoel spreken, durf te vertrouwen op je gevoel en dat wat je hart je ingeeft.

𝑀𝑖𝑠𝑠𝑐ℎ𝑖𝑒𝑛 𝑒𝑒𝑛 𝑤𝑎𝑎𝑟𝑑𝑒𝑣𝑜𝑙 𝑓𝑒𝑖𝑡𝑗𝑒; 𝑤𝑖𝑠𝑡 𝑗𝑒 𝑑𝑎𝑡 𝑖𝑛 𝑑𝑒 𝑎𝑙𝑙𝑒 𝑒𝑒𝑟𝑠𝑡𝑒 𝑓𝑎𝑠𝑒 𝑣𝑎𝑛 𝑑𝑒 𝑐𝑒𝑙𝑑𝑒𝑙𝑖𝑛𝑔 𝑑𝑒 𝑑𝑎𝑟𝑚𝑒𝑛 𝑒𝑛 𝑑𝑒 ℎ𝑒𝑟𝑠𝑒𝑛𝑒𝑛 𝑎𝑎𝑛 𝑒𝑙𝑘𝑎𝑎𝑟 𝑣𝑒𝑟𝑏𝑜𝑛𝑑𝑒𝑛 𝑧𝑖𝑗𝑛. 𝑀𝑒𝑛 𝑠𝑝𝑟𝑒𝑒𝑘𝑡 𝑑𝑎𝑛 𝑜𝑜𝑘 𝑣𝑎𝑎𝑘 𝑜𝑣𝑒𝑟 𝑑𝑒 𝑡𝑤𝑒𝑒𝑑𝑒 ℎ𝑒𝑟𝑠𝑒𝑛𝑒𝑛, 𝑗𝑒 𝑑𝑎𝑟𝑚𝑒𝑛. 𝐷𝑎𝑎𝑟𝑜𝑚 𝑖𝑠 𝑗𝑒 𝑏𝑢𝑖𝑘𝑔𝑒𝑣𝑜𝑒𝑙 𝑚𝑖𝑛𝑠𝑡𝑒𝑛𝑠 𝑧𝑜 𝑤𝑎𝑎𝑟𝑑𝑒𝑣𝑜𝑙 𝑎𝑙𝑠 𝑑𝑎𝑡 𝑤𝑎𝑡 𝑗𝑒 𝑚𝑒𝑡 𝑗𝑒 ℎ𝑜𝑜𝑓𝑑 𝑏𝑒𝑟𝑒𝑑𝑒𝑛𝑒𝑒𝑟𝑑. 𝑊𝑎𝑛𝑛𝑒𝑒𝑟 𝑗𝑒 𝑏𝑒𝑖𝑑𝑒 ‘ℎ𝑒𝑟𝑠𝑒𝑛𝑒𝑛’ 𝑠𝑎𝑚𝑒𝑛 𝑘𝑢𝑛𝑡 𝑙𝑎𝑡𝑒𝑛 𝑤𝑒𝑟𝑘𝑒𝑛 𝑏𝑒𝑛 𝑗𝑒 𝑚𝑒𝑒𝑟 𝑖𝑛 𝑒𝑣𝑒𝑛𝑤𝑖𝑐ℎ𝑡. 𝐷𝑎𝑛 𝑘𝑙𝑜𝑝𝑡 𝑗𝑒 𝑏𝑢𝑖𝑘𝑔𝑒𝑣𝑜𝑒𝑙 𝑏𝑖𝑗 𝑗𝑒 𝑣𝑒𝑟𝑠𝑡𝑎𝑛𝑑 – 𝑑𝑎𝑡 𝑠𝑐ℎ𝑒𝑒𝑙𝑡 ℎ𝑒𝑒𝑙 𝑤𝑎𝑡 𝑤𝑖𝑘𝑘𝑒𝑛 𝑒𝑛 𝑤𝑒𝑔𝑒𝑛 𝑡𝑢𝑠𝑠𝑒𝑛 𝑔𝑒𝑣𝑜𝑒𝑙 𝑒𝑛 𝑣𝑒𝑟𝑠𝑡𝑎𝑛𝑑.

𝐺𝑒𝑏𝑟𝑢𝑖𝑘 𝑑𝑒 𝑘𝑟𝑎𝑐ℎ𝑡 𝑣𝑎𝑛 𝑗𝑒 𝑣𝑜𝑙𝑙𝑒𝑑𝑖𝑔𝑒 𝑙𝑖𝑐ℎ𝑎𝑎𝑚, 𝑗𝑒 ℎ𝑒𝑏𝑡 ℎ𝑒𝑡 𝑛𝑖𝑒𝑡 𝑣𝑜𝑜𝑟 𝑛𝑖𝑒𝑡𝑠!

Kijkend naar onze baby’s, laat de lijstjes los en begin terug met echt kijken en met echt voelen. Leer de signalen van je baby kennen en herkennen. Verdiep je in welke signalen de baby je laat zien, met zijn handen, ogen/ mimiek, bewegingen, spiertonus en de verschillende wijzen van huilen.

𝐓𝐞𝐧 𝐬𝐥𝐨𝐭𝐭𝐞 𝐤𝐮𝐧 𝐣𝐞 𝐡𝐞𝐭 𝐩𝐚𝐬 𝐳𝐢𝐞𝐧 𝐚𝐥𝐬 𝐣𝐞 𝐰𝐞𝐞𝐭 𝐰𝐚𝐚𝐫 𝐣𝐞 𝐧𝐚𝐚𝐫 𝐤𝐮𝐧𝐭 𝐤𝐢𝐣𝐤𝐞𝐧.

Je baby is enorm intelligent en weet vanaf dag een wat hij van je nodig heeft, en ‘helaas’ dat is geen lijstje ingedeeld van uur tot uur en afgewogen voeding. Dat is wat hij aangeeft met zijn signalen die de baby vanuit zijn innerlijk weten – zijn gevoel, hart en hoofd – jou kan vertellen.

Lieve mama, lieve papa durf een beetje meer te vertrouwen op je intuïtie en op je baby die leid je de weg. Alles wat je doet, doe je met de beste bedoelingen en een positieve intentie – 𝐣𝐞 𝐝𝐨𝐞𝐭 𝐡𝐞𝐭 𝐠𝐨𝐞𝐝!

𝐕𝐨𝐥𝐠 𝐣𝐞 𝐡𝐚𝐫𝐭 – 𝐰𝐚𝐧𝐭 𝐡𝐞𝐭 𝐤𝐥𝐨𝐩𝐭!

Warme groet,

Moniek Neumann EigenWijs

Zet je baby liever niet zittend neer.

Op het eerste gezicht lijkt dat wellicht niet zo’n probleem. Je baby zit omringd door kussens of in een zitje, mooi tussen zijn speelgoed en lijkt trots omdat hij nu de wereld vanuit een ander perspectief ziet.

Leer je kind niet te zitten, het zal het zelf leren op zijn eigen tempo

Echter zodra je baby wil gaan spelen ontstaan de moeilijkheden . Het enige waarmee je baby kan spelen is het geen wat in zijn nabijheid ligt. En dan nog kost het veel moeite voor een baby, die niet zelf zit deze materialen te pakken. Doordat je baby niet zelf heeft leren zitten, maar door jou wordt neergezet mist het de balans die nodig is om goed te kunnen zitten. Je baby zit niet mooi op zijn zitbeentjes en zit met een holle of bolle rug in plaats van met een mooie rechte rug. Het kost je baby alle kracht en energie om te blijven zitten, hij moet balanceren en dat voelt weinig ontspannen. Je geeft hiermee je kind ook niet het signaal dat het kan vertrouwen op zijn eigen lichaam, het kan bij elke verkeerde beweging omvallen. En nee, daar leert het niet beter van zitten het leert er enkel van, dat het afhankelijk is van jou en niet kan vertrouwen op zijn eigen lichaam en zijn eigen kunnen.

Uiteindelijk wordt je baby in deze situatie totaal afhankelijk van jou of zijn omgeving. Hij heeft je iedere keer nodig om een speeltje aan te reiken en heeft je nodig om weer rechtop te worden gezet. Daarnaast heeft het je ook volop nodig om vertrouwen te geven, want je baby zal zich onzeker voelen in een houding waar hij niet zelf in en uit kan komen. Al met al kijk je in deze situatie niet meer naar datgene wat je kindje al kan, maar werk je vanuit iets wat je baby nog niet kan.

Maar hoe dan wel, en waarom?

Leg je baby tijdens het spelen op zijn rug. In de rugligging krijgt je baby volledig steun van de grond en het is daarmee de meest ontspannen en stabiele positie voor een kind. Een positie waarin hij zelf competent kan zijn, zelf zijn armen en benen kan bewegen en zelf kan leren alle bewegingen te maken. Ook kan je baby vanuit deze positie zijn handen ontdekken, het eerste speelgoed voor je kind. Iedere (gezonde) baby zal uit zichzelf zonder inmenging van een volwassene vanuit de basispositie, de rugligging, leren rollen, kruipen, zitten, staan, lopen….

Daarnaast bouwt je baby op deze manier ook aan zijn zelfvertrouwen. Hij leert van jongs af aan dat hij kan vertrouwen op zichzelf en op zijn eigen lichaam. Wanneer jij je baby de gelegenheid geeft zelf alles te leren, geeft dat enorm veel zelfvertrouwen, zelfkennis en beheersing van zijn lichaam.

_{“De baby leert wat hij kan en niet wat volwassene vindt dat hij zou moeten kunnen.”}

Naast deze twee belangrijke aspecten is er nog een derde en wellicht de meest belangrijke, zeker voor de toekomst en deze heeft alles te maken met de hersenontwikkeling.

Wanneer een baby geboren wordt, zijn de hersenen nog niet volledig volgroeit. De baby wordt geboren met twee hersenenhelften die nog  nauwelijks  met elkaar verbonden zijn. Heel zwart wit gesteld, zou je kunnen zeggen dat, een baby met zijn rechteroog enkel zijn rechterkant van zijn lichaam ziet en met het linkeroog enkel zijn linkerkant. Het doorkruisen van het midden kan hij nog niet, omdat hiervoor de verbindingen tussen de hersenhelften noodzakelijk zijn. Je kunt dit bijvoorbeeld heel goed zien doordat een baby met zijn handen nog alles synchroon doet. Wanneer de baby in zijn ene hand een rammelaar heeft en hier mee rammelt, zal je zien dat zijn andere hand mee beweegt, ook al heeft hij hier geen rammelaar in vast en dient het dus geen enkel doel. Echter de baby kan niet anders, dit gebeurt bij iedere baby automatisch en heeft dus alles te maken met de hersenontwikkeling. Het is voor de baby van groot belang dat er veel verschillende verbindingen worden aangelegd tussen de hersenhelften. Het juist doorlopen van de motorische ontwikkeling is hierbij van groot belang en creëert vele verbindingen tussen de hersenhelften.  

Belangrijke verbindingen tussen de hersenhelften

Wanneer een baby voor het eerst leert rollen en zijn lichaam hierbij op zijn zijde kantelt, ervaart de baby voor de eerste keer met zijn rechteroog dat er een linkerkant is en andersom. Op deze manier worden de eerste verbindingen tussen de hersenhelften aangelegd.

Hoe vaker de baby de gelegenheid krijgt om het rollen te oefenen hoe beter zijn bewegingen worden en hoe meer er gewerkt wordt in de hersenen om de verbindingen of de weggetjes tussen de hersenhelften stevig op te bouwen.

Vanuit het liggen leert de baby zich voort bewegen eerst op zijn buik, later op zijn handen en knieën. Om goed te kunnen kruipen moet een baby zijn handen afwisselend gebruiken, een synchrone beweging van beide handen te gelijk naar voren verplaatsen werkt niet, probeer het maar eens. Het is dus om te kunnen leren kruipen van groot belang dat een baby al voldoende verbindingen aan heeft kunnen leggen in zijn hersenen om dit daadwerkelijk te kunnen.

Die zittende baby die door de volwassenen altijd in deze positie wordt neergezet, krijgt dus niet de gelegenheid om deze belangrijke verbindingen stevig op te bouwen. Baby´s zijn inventief, ook deze baby zal zich vroeg of laat gaan voortbewegen. Wat je dan vaak ziet is dat zij zich op de billen al schuivend door de ruimte gaan bewegen. Op zich bereikt de baby daar op het eerste gezicht hetzelfde mee als die kruipende baby, echter bij het schuiven hoeft de baby niet de handen afwisselend te gebruiken en blijft de synchrone beweging voldoende.

Voor een goede start op school

Wanneer een baby niet voldoende de gelegenheid krijgt om te werken aan deze verbindingen tussen zijn hersenhelften, door zich volop en vrij te mogen bewegen op zijn eigen tempo, is er een kans dat dit kind op school uiteindelijk problemen kan krijgen om zich bijvoorbeeld te kunnen concentreren, om te leren lezen en schrijven etc. voor al deze handelingen is een uitrijping van het bewegingsstelsel en en het integreren van de reflexen essentieel.

Die hand die de baby nog meebeweegt tijdens het spelen met de rammelaar, kan dit kind op school ook niet stil houden, hij blijft ze synchroon bewegen. Wanneer je een klaslokaal binnen stapt kun je ze er gemakkelijk uithalen, die kinderen die nog een meebewegende hand hebben. Wanneer je leert schrijven is een meebewegende hand zeer belemmerend, kinderen hebben hier over het algemeen een trucje op gevonden en dat is bovenop de meebewegende hand gaan zitten.

Je zou kunnen stellen dat de vrije bewegingsontwikkeling de beste voorbereiding vormt om naar school gaan. Omdat die verbindingen die een baby aanlegt tussen zijn hersenhelften nodig zijn om zich uiteindelijk op school voldoende te kunnen concentreren en de basis legt om te kunnen leren lezen, schrijven etc. Schoolrijpheid zouden we dan ook het beste kunnen aflezen aan de uitrijping van de bewegingsontwikkeling.

Wat als ik mijn kind al heb leren zitten?

Bijna ieder baby kan in principe weer leren te spelen in een liggende houding. Het kost tijd en investering van jou en de baby, maar uiteindelijk leert je kind dat het ook prettig(er) is om liggend te spelen.

Probeer je kind met rust en geduld een andere manier van spelen aan te bieden. De kracht is je baby alles te vertellen wat je doet, waarom leg je hem plots neer terwijl hij anders gewend was. Tevens is het belangrijk dat je consequent en voorspelbaar bent. Leg de baby consequent op de rug te spelen en stel het gerust met je woorden. Heel veel geduld, rust en liefdevolle aanrakingen zullen de baby helpen. Ga waar mogelijk naast je kind zitten, hij zal zich in eerste instantie niet prettig voelen in deze voor hem nieuwe situatie.

Het kost moeite en er zijn echt moeilijke momenten bij, maar uiteindelijk zal je baby opnieuw ontdekken dat het toch veel prettiger en meer ontspannen is om in een liggende houding te spelen.  Ook zal hij je steeds minder nodig hebben tijdens de vrije spelmomenten je kind zal steeds meer zelf op ontdekkingstocht gaan, het is dus het investeren waard hoe moeilijk dit aan het begin ook is.

Maar mijn kind is geen baby meer

Raak niet direct in paniek, vanuit de beste intentie heb jij je kind misschien leren zitten.

Kinderen zijn flexibel en de hersenen van een jong kind nog volop in ontwikkeling en beweging. Heeft jou kind nooit uit zichzelf gekropen of gerold als jonge baby? Investeer er nu in, laat je kind veel kruipen. Maak er een spelletje van bijvoorbeeld de bewegingen doen vanuit een liedje, of als poesjes achter elkaar aankruipen. Laat je kind veel rollen, leg je kind op zijn rug en laat het zelf omrollen. Wikkel je kind in een dekentje en rol het dekentje vervolgens af, terwijl je kind mee rolt. Huppel samen met je kind over straat in plaats van gewoon te lopen. Speel balspelletjes waarbij je, je kind vraagt de bal te stuiteren van de ene naar de andere hand. Doe samen klapspelletjes, waarbij je de kruislinkse bewegingen stimuleert.

Op deze manier kun je op een speelse en verbindende manier samen met je kind investeren in een goede start op school.

Door Moniek Neumann, EigenWijs

Mama, vind je mijn tekening mooi?
Mama, kijk eens wat ik kan?
Mama, kijk hoe hoog mijn toren is?
Mama, heb ik dit goed gedaan?

Herkenbaar voor iedere ouder denk ik.
Hoe reageer je op deze vragen van je kind.
Vandaag is het nationale dag van de complimenten.
Waarom zou je, je kind complimenten geven of juist niet?
Wat doet een compliment met je kind, wat levert het op of juist niet…

Stop met complimenteren
Alfie Kohn, een Amerikaanse sociaal wetenschapper, is van mening dat we beter stoppen met het geven van complimenten en het prijzen van kinderen.
Hij geeft vijf redenen om te stoppen met complimenteren:

1) Met complimenten manipuleren we kinderen, want we willen zo graag dat kinderen zich gedragen op een manier die ons uitkomt.
2) Complimenten leiden tot verslaving en maken kinderen afhankelijk van de goed- of afkeuring van volwassenen. Ze worden er onzeker van en leren niet zelf beoordelen of hun gedrag al dan niet bijdraagt aan geluk van henzelf en anderen. Complimenten ontnemen een kind het plezier in de dingen en de kans om ten volle te genieten als hen iets lukt, wordt hen ontnomen: ze zullen eerder vragend in de richting van jou kijken; Is het goed zo?
3) Complimenten leiden tot minder presteren, je moet het de volgende keer minstens zo goed doen om weer een compliment te krijgen. Zo zal je minder onbevangen aan een volgende uitdaging beginnen. De spanning die dit meebrengt staat optimaal presteren in de weg.
4) Met complimentjes geven verdwijnt de belangstelling, uit wetenschappelijk onderzoek zou blijken dat kinderen hun enthousiasme in tekenen of welke andere bezigheid ook, verliezen naarmate ze er meer voor geprezen worden.
5) Door geprezen te worden verschuift er iets in een kind, kinderen zullen bepaalde dingen doen omdat jij dit op prijs stelt.

Ik vind het een duidelijke boodschap en kan me hier zowel als moeder als professional zeker in vinden. Toch ontsnapt mij nog regelmatig een: Goed zo! Wanneer mijn kind iets doet waar ik van onder de indruk ben of als één van hen iets vraagt.
Of ik reageer, op de vraag van mijn dochter, of ik iets mooi vind met: Heel mooi gedaan.
Dan denk ik vervolgens, oei dat was niets meer of minder dan een waarde oordeel of complimentje met weinig inhoud.

Laat het innerlijk plezier van je kind zijn zelfmotivatie zijn
Magda Gerber, pedagoog uit de Verenigde staten, bracht onder anderen het werk van Emmi Pikler richting Amerika. Zij staat erom bekend ouders en verzorgers te leren hoe ze baby’s kunnen begrijpen. En hoe ze vanaf de geboorte respectvol met hen kunnen omgaan.
Zij geeft ook aan dat het beter is terughoudend te zijn met kinderen complimenteren:

´Laat het innerlijk plezier van je kind zijn zelfmotivatie zijn. Je kunt lachen om wat je kind doet en je echte gevoelens tonen, maar ben terughoudend in het geven van overdreven complimenten. Maak niet steeds ophef over ieder klein ding en applaudisseer niet voortdurend. Als je dit doet, gaat je kind bevestiging en bevrediging zoeken in externe bronnen. Ze kan verslaafd raken aan prijzen. In plaats van een onderzoeker wordt ze een entertainer die hunkert naar publiek en applaus. Prijzen onderbreekt en verstoort het leerproces van een kind. Ze stopt met wat ze doet en focust op jou. Daarbij keert ze soms niet terug naar de eigen activiteit. ´ Magda Gerber

Goed zo
Die goed zo, die we als ouders zo vaak gebruiken, om aan te geven wat je verwacht of om te reageren op iets waarvan je onder de indruk bent of te reageren op een vraag van je kind. Is niets meer of minder dan een waarde oordeel en uiteindelijk een verwachting.
Tijdens de speelgroepen valt het me ook regelmatig op, dat wanneer het kind mooi speelt, een ware ontdekking heeft en echt op gaat in zijn spel. Die, ´Goed zo´ van de ouder ook echt storend en onderbrekend is. Vaak wanneer de ouder reageert op een mooi spel van een kind met, ´Goed zo´, stopt het spel en de ogen van het kindje gaan naar de ouder.

Maar hoe doe je dat dan, opvoeden zonder complimentjes?
Wat kun je als ouder dan wel doen, als je kind iets doet waar je van onder de indruk bent.
En wat kun je zeggen in plaats van goed zo?

Dank je wel. Soms volstaat het om simpelweg te bedanken. Je kind voelt zich gewaardeerd en je leeft beleefdheid voor.
Beschrijf. Kinderen willen niet steeds goed- of afgekeurd worden, maar wel graag gezien. Als je beschrijft wat je ziet, ´Hé, je hebt je kleren al aan´, hoef je geen waardeoordeel uit te spreken.
Zeg wat het met jou doet. Als je zegt wat voor jou prettig of handig is, zal dat je kind een goed gevoel geven. ´Ik vind het fijn dat je, je blokken in de mand gedaan hebt, dan hoeven we ons nu niet zo te haasten. ´ Kinderen willen heel graag nuttig en behulpzaam zijn.
Stel vragen. Als jij hard hebt gewerkt aan een project, wil je misschien ook wel meer aandacht voor je inspanning dan alleen: Goed zo! Als je kind een enorme blokkentoren heeft gebouwd kun je interesse tonen door vragen te stellen: Vertel eens iets meer over je toren? Wie woont er in je toren? Ik zie een deur, waar gaat die naar toe?….
Zeg even niets en geniet in stilte. We zijn geneigd om in te breken in het spel van ons kind, om te laten merken hoe fijn we het vinden dat ze rustig aan het spelen zijn, maar daarmee verstoor je het spel, de gedachten, het onderzoek. Soms las je kind in zijn spel zit, kun je dus beter even niets zeggen.

Kijk en geniet!
Is je kind mooi aan het spelen en gaat het volledig op in zijn spel…..Geniet in stilte en neem eens de tijd echt te kijken wat je kind aan het doen is.
Dat wil ik de ouders meegeven tijdens de speelgroepen en de studenten tijdens de opleiding ‘Kijk eens wat ik kan’ – Babyspecialist.
Als je echt eens de tijd neemt te kijken naar het spel van kinderen dan zie je zoveel mooie ontdekkingen, ontwikkelingen en creativiteit hoe jong ze ook nog zijn.
Probeer je te verdiepen in wie je kind is, waar zijn interesses liggen en wat het nodig heeft.
Kijken en genieten is zo veel waardevoller dan die goed zo!

Uiteindelijk gaat het om onvoorwaardelijke liefde voor je kind.
Als je, je kind vooral prijst en complimentjes geeft als ze zich naar je wensen gedragen en je uiting geeft aan je irritatie of boosheid als dat niet zo is, leer je je kind dat liefde voorwaardelijk is….Alfie Kohn

Of mij dat altijd lukt?
Nee hoor, ik ben ook maar een mens en dat lijkt me ook helemaal geen probleem.
Naast al die momenten van kijken en genieten van het spel van mijn kinderen en de kinderen van de speelgroep. Naast de dankjewel, het beschrijven, vragen stellen en aangeven wat het met mij doet. Komt er ook zeker af en toe een: ´Goed zo´ richting mijn kinderen en soms is dat gewoon even voldoende.

Toen ik een klein meisje was woonde ik in een klein dorpje in de buurt van Groningen, door mijn ouders werd ik in een Lutje Potje gelegd om buiten te slapen. Ik heb heel wat foto’s van dit kleine houten huisje die als bedje dient voor baby’s en peuters. Voor mij was het dan ook heel normaal een zelfde huisje in onze tuin te zetten toen onze dochter werd geboren. Onze oudste sliep iedere dag buiten, vanaf het moment dat ze nog heel klein was tot dat ze geen middagdutje meer nodig had. In de zomer in haar romper met een dun lakentje, het huisje in de schaduw. In de winter in een voorverwarmd bedje d.m.v. een kruik, in haar skipakje, onder een warme deken en wollen mutsje op haar hoofdje.

Ik herinner me nog de bezoekers uit Vlaanderen, de vrienden van mijn partner. Zij kwamen onze dochter bewonderen en waren zeer verbaasd dat zij lag te slapen in onze tuin. Met grote verbaasde ogen keken ze naar het hokje in onze tuin en lacherig werd het een konijnenhokje genoemd.

Ondertussen krijgt buiten slapen in de kinderopvang steeds meer aandacht. Er zijn heel wat verschillende bedjes op de markt gebracht die het buiten slapen mogelijk maken en steeds meer ouders zijn geïnteresseerd en willen dat gerust eens proberen.

Maar waarom zou je, je kind buiten laten slapen? Zijn daar voordelen aan verbonden en waar komt het eigenlijk vandaan?

Het officiële Lutje Potje (Gronings woord voor kleine baby), of baby slaaphuisje is een idee van huisarts Jitze Posthumus (1895-1963) een huisarts in Eenrum. In de jaren 30 van de vorige eeuw waren vele Groningse Arbeidershuizen klein, donker en bedompt, niet de meest gezonde omgeving voor baby’s en peuters. Omdat juist frisse buitenlucht en zonlicht zo essentieel zijn voor het opgroeien tot gezonde volwassenen zocht huisarts J. Posthumus een manier om ieder kind op een veilige manier voldoende frisse buitenlucht te kunnen bieden.

Met behulp van een timmerman ontwierp hij daarvoor een babyhuisje, de zogenoemde Lutje Potje. Deze houten huisjes waren voorzien van wielen, zodat ze verplaatst konden worden en uit de felle zon of koude wind gezet konden worden. De voorkant is voorzien van gaas, zodat de insecten niet in het huisje kunnen komen en de baby veilig ligt. (Bron Wadapatja, 101 Groninger tradities)

Wist je trouwens dat de officiële Lutje Potjes nog altijd bestaan, bij het bedrijf Lutje Potje in Saaxumhuizen kun je deze slaaphuisjes huren. Ideaal voor thuis of in de kinderopvang: Lutje Potje – Hèt enige, echte babyhuisje! – 0595 – 491 983

Toch is Dr. Pothumus niet de enige die ouders adviseerde hun jonge kinderen buiten te laten slapen. Ook Dr. Emmi Pikler (1902-1984) gaf rond deze zelfde periode ouders in Budapest hetzelfde advies. Omwille van gezondheidsredenen adviseerde zij ouders ook om hun jonge kinderen overdag buiten te laten slapen. Ten tijde dat zij werkzaam was als directeur van het Loczy Weeshuis, vanaf 1946, liet zij daar ook alle kinderen overdag buiten slapen. Ook nu nog slapen in Budapest in het Loczy – Pikler huis, (nu kinderdagverblijf) alle kinderen iedere dag buiten. Niet in een speciaal babyhuisje, zoals de Lutje Potje, maar in een ijzeren spijlenbedje die allemaal onder een afdak staan.

Men heeft ervaren binnen het Pikler tehuis dat de slaap van de kinderen veel dieper en tevens rustiger is wanneer zij buiten slapen, dan wanneer zij met verschillende kinderen slapen in een kamer. De kinderen hebben minder last van elkaar en elkaars geluiden tijdens het buiten slapen. Tevens worden kinderen buiten vaak vrolijker wakker. Door het langere en diepere slapen zijn ze beter uitgerust en kunnen de dag op het kinderdagverblijf beter aan. Een bijkomend voordeel is, dat ieder kind op deze manier iedere dag buiten komt ook de baby’s en ieder kind dus kan genieten van de gezonde buitenlucht en zonneschijn. 

Naast Groningen en Budapest zijn er heel wat landen waarbij buiten slapen voor baby’s als norm wordt gehanteerd en zelfs nu nog geadviseerd wordt door het consultatiebureau. Denk hierbij aan Finland, Denemarken en ook IJsland, landen waar het in de winter een stuk kouder is dan bij ons en men baby’s tot zelfs 10 graden onder nul buiten laat slapen in een kinderwagen.

Misschien toch niet zo gek dat buiten slapen!

(foto familie en levensloop Groningen- antieke foto’s foto uit 1946)

Deze week kreeg ik een reactie op mijn bericht over kinderopvang op social media. Het berichtje deed me fronzen, nadenken en maakte me ergens ook verdrietig. De stelling van de schrijver was: ‘dat er niets in de kinderopvang goed zou kunnen zijn in België. Want, als de groepen te groot zijn kan er niets goed zijn. En daarnaast dat het lastig is als ik dan iets positiefs over de kinderopvang schrijf.’

Is dat zo?

Zal er in Vlaanderen niets goed zijn in de kinderopvang? Is een kleinere groep de leidraad voor kwaliteit? Het berichtje raakte me heel diep, het deed me nadenken en maakte me ook erg verdrietig.

Als er echt niets goeds is in de kinderopvang in Vlaanderen op dit moment wat betekent dit dan eigenlijk. Wat betekent dit voor alle kinderen die dagelijks in de kinderopvang hun tijd doorbrengen? Wat betekent het voor al die professionals die dagelijks met hart en ziel werken in de kinderopvang? En wat doet het met mij? Zie ik echt te veel zaken door een roze bril?

Ik ben het zeker eens met de schrijver dat de groepen te groot zijn en dat de groepsgrootte van invloed is op de kwaliteit. Ik heb mij sinds mijn start in de kinderopvang in België altijd zeer verbaasd over het kind-leidsterratio. Ik heb mij vanaf dag een afgevraagd wie deze regel op deze manier heeft bedacht en hoe in vredesnaam de begeleiders in de kinderopvang op deze manier kunnen werken.

Maar, is er echt niets goeds in de kinderopvang in Vlaanderen? Daar ben ik het niet mee eens! En zou het enkel en alleen kleiner maken van de groepen dan direct verbetering brengen? Dat denk ik ook niet!

Toevallig werd deze stelling nog eens bevestigd door een kinderbegeleider die momenteel de babyspecialist opleiding volgt bij EigenWijs. Ze stuurde een filmpje naar mij toe en schreef hieronder: “Ik besef heel goed dat de ratio omlaag moet, maar op dit moment (van het filmpje) waren we met 4 begeleiders voor 14 kinderen. Wat bijna een ratio van 4 zou zijn. Bij ons ligt het vooral aan de mindset en hoe de werking nu is. “

De kinderopvang vraagt aandacht, er moeten zaken verbeteren de ratio moet naar beneden maar dat niet alleen gaat onze kinderopvang redden en gaat ook niet alleen kwaliteit brengen. Zoals deze begeleidster het duidelijk weet te omschrijven, de mindset moet ook veranderen. Wanneer jij altijd iets blijft doen op dezelfde manier, zal de uitkomst ook altijd hetzelfde blijven. Ook als je de randvoorwaarden aanpakt, de echter verandering begint van binnenuit.

Ook in de omstandigheden zoals deze nu zijn, met veel te grote groepen, zijn er heel veel professionals die het verschil maken iedere dag opnieuw. Zij maken de kwaliteit door hun houding, door hun inzet, door hun liefde en passie voor het vak en voor ieder kind.  

Ik zie dagelijks in mijn werk de lelijke kanten van de kinderopvang zoals deze nu georganiseerd is. Ik zie begeleiders die het niet meer zien zitten, die opbranden. Ik zie verantwoordelijken die echt geen licht meer zien aan het einde van de tunnel en huilend aan hun bureau zitten letterlijk met de handen in het haar. Ik hoor ouders over de dagelijkse puzzel en de steeds onzekere vraag is de opvang open vandaag en de onzekerheid gaat alles goed op ons kinderdagverblijf. Ik zie kinderen die verdrinken in een veel te grote groep, die niet de aandacht kunnen krijgen die ze verdienen, die te lang moeten wachten en op moeten gaan in de groep.

Daarnaast zie ik ook begeleiders die iedere dag opnieuw het beste van zichzelf geven, die dagelijks met zoveel warmte en liefde de kinderen en hun ouders ontvangen. Ik zie hen kinderen ondersteunen in hun ontwikkeling op zoek naar zichzelf. Ik zie kinderen groeien in al hun mogelijkheden en zie hen open bloeien en genieten van het samenzijn met leeftijdsgenootjes. Ik zie de kinderopvang die als steunpilaar fungeert voor ouders die het moeilijk hebben, die zoekende zijn naar een netwerk en informatie. Ik zie ouders en kinderen uit kwetsbare situaties die in de kinderopvang hun tweede thuis vinden, die daar tot rust kunnen komen en liefdevol worden opgenomen en ondersteunt zoveel verder dan de opvang alleen. Ik zie verantwoordelijken kritisch kijken naar hun visie en beleid en met de riemen die ze hebben de golven trotseren.

Er gebeurt zoveel moois en zoveel goeds… Ja de groepen zijn te groot, de ratio is echt niet ok maar dat maakt nog niet dat de hele kinderopvang niet ok zou zijn!

Aandachtige, respectvolle verzorging dat klinkt super simpel niet waar? Zijn we niet allemaal van mening dat we op die manier met jonge kinderen om dienen te gaan? En wellicht denken we dit ook allemaal te doen…

Maar, hoe vaak til jij je baby uit zijn stoeltje zonder iets te zeggen? Hoe vaak overkomt het je dat je, je peuter een schone luier geeft en met je gedachte geheel ergens anders bent? Met hoeveel aandacht veeg je de snottebellen van het gezicht van je kind? Kortom welke mogelijkheden geef jij je kind mee te werken aan zijn eigen verzorgingsmomenten.

Dr. Emmi Pikler wilde het kind zien, niet als een pop, maar een kind dat competent is, dat de verantwoordelijkheid draagt voor zijn bewegingen en actief deel neemt aan zijn eigen verzorgingsmomenten.  Een kind dat nieuwsgierig en vol belangstelling is, een samenwerkingspartner van zijn ouders en verzorgers.

Samenwerken met je kind tijdens een verzorgingsmoment wat betekent dit precies en op welke wijze kan een baby meewerken aan zijn eigen verzorging. Samenwerken betekent dat een kind met zijn eigen bewegingen op de handelingen van de volwassene antwoord geeft. Daarvoor heeft de baby voldoende tijd en ruimte nodig en die geven wij hem helaas niet altijd.

Snottebellen schoonvegen, het toedienen van medicatie, het verschonen van een vuile luier, nagels knippen, haren kammen, tempratuur opmeten, aan- en uitkleden… zijn vaak activiteiten waartegen kinderen zich verzetten. Doordat kinderen zich verzetten hebben volwassenen de neiging tegen deze handelingen op te zien en de klus dan juist maar snel te klaren. Ik hoor het zelfs dagelijks om mij heen, volwassenen die tegen kinderen zeggen; “Even snel een schone luier, dan kun je weer spelen”, “Even snel je neus afvegen, het is zo klaar”… Afleiden is een andere veelgebruikte tactiek om de verzorgingsmomenten ‘makkelijker’ te maken. Tijdens het aankleden je baby een speelgoedje in de handen geven, een spiegel naast hem hangen of een filmpje op je telefoon aanzetten tijdens het geven van medicatie, of misschien zelfs de nagels van je baby knippen als het ligt te slapen, omdat het anders echt niet lukt.

Helaas zorgt deze manier van handelen er juist voor dat kinderen een nog grotere weerstand opbouwen tegenover deze verzorgingsmomenten. Als jij als ouder al aangeeft dat het snel zal gaan zodat je als kind snel weer kunt gaan spelen, welke boodschap geef je dan? Als jij als ouder een filmpje aan zet om je kind af te leiden van datgene wat er echt gaat gebeuren, welke betekenis geef je de verzorgingsmomenten dan?

Door op deze manier om te gaan met de verzorgingsmomenten van jonge kinderen, behandelen wij kinderen als een popje die het moet ondergaan zonder echte aandacht en respect. Door snelle bewegingen van de volwassene of afleiding door speelmateriaal wordt het meedoen van het kind overbodig. Uiteindelijk zal je kind niet meer mee willen werken, maar  wegrennen zodra jij aankondigt dat het tijd is voor een schone luier. Ook zie ik dat kinderen er zo gewend aanraken dat ze deze momenten ondergaan, dat ze gaan liggen en zich laten behandelen als een popje, geen poging meer ondernemen mee te werken.

Baby´s, peuters, kleuters – mensen van alle leeftijden – willen graag meewerken, iedereen wil worden betrokken bij zijn verzorging. Jij wilt toch ook liever iets zelf doen in plaats van dat een ander het doet of dat jij het enkel moet ondergaan zonder enige betrokkenheid. Zo geldt dat ook voor jonge kinderen, ieder kind wil van nature actief meewerken.

‘Als kinderen niet meer willen meewerken, komt dat doordat ze te veel of te lang hebben meegewerkt of omdat hun integriteit is beschadigd. Het komt nooit omdat ze van nature niet willen.’ -Jesper Juul-

Hoe je verzorgingsmomenten om kunt buigen naar aandachtige, respectvolle momenten van samen zijn en samenwerking met je kind, start bij rekening houden met het ritme van je kind. Een baby, een peuter heeft tijd nodig om waar te kunnen nemen wat er gebeurt en wat er gaat gebeuren, als hij die tijd krijgt kan hij reageren en meedoen.  Door je handelingen te vertragen en te wachten op de reactie van je kind kan je kind steeds beter meewerken in de verzorging. Hoe jonger het kind hoe meer tijd het nodig heeft om te verwerken en te kunnen reageren.

‘Wanneer er werkelijk sprake is van samenspel bij de verzorging helpt dat niet alleen alle behoeften van het kind te vervullen maar is het tevens voor het kind een belangrijke sociale ervaring. Een baby die in de loop van der verzorging steeds meer kan bijdragen aan de gezamenlijke handelingen, merkt dat zijn signalen echt worden gezien en begrepen.’ -Anna Tardos-

Verzorgingsmomenten nemen een grootdeel van het leven van jonge kinderen in beslag zeker bij baby´s geldt dat hun dag bestaat uit een aaneenschakeling van verzorgingsmomenten. Wanneer dat moment een moment is van echt samen zijn, een aandachtig en respectvolmoment, dan zijn de verzorgingsmomenten de momenten waarop je baby emotioneel gevoed wordt wat de basis is om zelfstandig op ontdekking te kunnen gaan. Als jij je kind vanaf de geboorte de kans geeft mee te werken aan zijn verzorgingsmomenten krijgt je kind het gevoel dat hij invloed kan uitoefenen op de situaties waar hij deel van uit maakt, dit vertrouwen vormt de basis voor zijn eerste sociale contacten.

Door op deze manier naar de verzorgingsmomenten te kijken en op deze manier te handelen worden de verzorgingsmomenten, momenten om naar uit te kijken in plaats van momenten om snel af te handelen.  

Benieuwd hoe je dat precies aan kunt pakken, waar je op kunt letten en welke taal je handen spreken tijdens verzorgingsmomenten? Dat is een van de onderwerpen tijdens de opleiding tot Babyspecialist, ook is het mogelijk een studiedag of vorming rondom respectvolle verzorging aan te vragen bij EigenWijs, die dag word je volledig ondergedompeld in de visie op echte respectvolle en aandachtige verzorging en krijg je ook praktische tips en handvatten mee.

Hierbij alvast een aantal tips om mee aan de slag te kunnen;

1. Maak van de activiteit een vertrouwde routine  

Het leven kan overweldigend lijken voor jonge kinderen. Hoe meer ze weten, hoe groter de kans dat ze een activiteit positief zullen ervaren en in staat zullen zijn mee te werken.  Wees daarom voorspelbaar in je dagelijkse routines, zodat je kind weet wat er verwacht wordt. Praat met je kind, wees eerlijk zeg bij alles wat er gaat gebeuren ook als het iets vervelends zou kunnen zijn.

 “Voorspelbaarheid is gewoontevorming. Het ontwikkelen van gewoonten maakt het veel gemakkelijker om met regels te leven. Omdat zeer jonge kinderen de redenen achter de regels die ze geacht worden te volgen niet begrijpen, is het beter als deze regels gewoon een vanzelfsprekendheid worden. Er zijn dingen die we niet elke keer dat we ze doen opnieuw moeten of willen onderzoeken, zoals tandenpoetsen.” – Magda Gerber

2. Onderbreek niet

Respecteer het spel en de andere gekozen activiteiten van je kind. Onderbreek niet tenzij absoluut noodzakelijk, een snottebel of een natte luier kan vaak best eventjes wachten tot je kind klaar is. Bereid je kind voor op wat komen gaat: “Over een paar minuten is het tijd om je pyjama aan te trekken, tanden te poetsen en een boek te kiezen.”

“Als een kind ruimschoots de kans krijgt om zelfstandig te spelen, zonder onderbreking, is hij waarschijnlijk veel meer bereid om mee te werken aan de eisen van zijn ouder. ” – Magda Gerber

3. Communiceer met zelfs de jongste baby’s 

Kinderen zijn vanaf hun geboorte uit op interactie  verzorging verloopt zo veel positiever en geeft mogelijkheden tot samenwerken met je kind als je eerlijk en direct met je kind praat: “Ik ga je billen afvegen met dit doekje. Houd jij je benen alsjeblieft omhoog, dan lukt het beter, dank je wel.”

4. Bied autonomie aan

Laat je kind het doen of probeer het in ieder geval. Je zult misschien versteld staan ​​van de neusveegvaardigheden van je baby. Je kind voelt zich meer autonoom en serieus genomen als je een passende keuze biedt: “Wil je je neusspray nu of na de lunch?” “Welke vingernagel zullen we eerst knippen?” Maar let op voor het voor het bieden van een keuze die eigenlijk geen keuze is. 

 5. Vertraag alles

Vertraag bewegingen, woorden en de tijd daartussen. Hoe jonger je kind, hoe meer tijd het nodig heeft om te verwerken. Op die manier ontstaat er een samenwerkingsrelatie en mogelijkheden voor je kind om echt te kunnen reageren op jou.

6. Niet multitasken

Kinderen hebben onze onverdeelde aandacht nodig tijdens de verzorgingsmomenten, ben er dus echt niet alleen met je lijf maar ook met je hoofd. Verbind en stimuleer je kind om hetzelfde te doen, zo zijn verzorgingsmomenten echt waardevolle momenten van samenzijn.

7. Erken

Als je de situatie respectvol benaderd en je kind verzet zich nog steeds, erken dan zijn gevoelens en standpunt. “Je draait je hoofd weg. Je wilt niet dat ik je neus droog met de tissue. Ik zal een beetje wachten tot je klaar bent.”

Wanneer je kind, ondanks je respectvolle houding, weigert mee te werken en je moet forceren, is het nog belangrijker dat je de boosheid erkent. ‘Dat vond je niet leuk.”

8. Dank je wel

Bedank kinderen voor het helpen in plaats van te prijzen en te belonen, erken prestaties en vooruitgang: “Nu kun je je eigen tanden poetsen!”